جا « جنگل » و « باتلاق » است . در دو نقطه از وسط كوه « نقب » زده ، از توى سوراخ ، به فاصلهء دو سه دقيقه از وسط آنها بايد عبور كرد . و از « تفليس » ، مقرّب الخاقان « ميرزا محمود خان » ، جنرال قونسو [ ل ] به اتّفاق « محمد على بيك » ، رئيس پوست‌خانه‌هاى سمت « ولاد قفقاز » به جهت بدرقهء جناب مستطاب « آقا » تا شهر « پوتى » برابر بودند . [ پوتى ] بعد از سوارى ، به فاصلهء 12 ساعت ، به شهر « پوتى » رسيده ، در كنار رودخانهء « ريون » پياده شده ، با كالسكه از « پل آهنى » عبور كرده ، داخل شهر شديم . بعد از ورود به شهر ، در خانهء مسلمى كه به مصداق آيهء « فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ » ، در جوار قهوه‌خانهء عجمى در خانهء « مشهدى محمّد » نام « تبريزى » منزل كرده ؛ بعد از صرف طعام ، به جهت ضيق مكان با « خان قونسول » شب را در « قونسول‌خانه » به سر برديم . روز جمعه ، هفدهم شهر رمضان [ 1296 ه . ق . ] امروز را در « پوتى » منتظر حركت « واپور » « 1 » به سمت « باتوم » بوديم . شهر « پوتى » در مصب رودخانهء « ريون » واقع است . عرض شمالى « پوتى » 42 درجه و 10 دقيقه و طولش از گرىنيج 41 درجه و 27 « 2 » دقيقه است . آبادى شهر در جاى مسطحى و در عرصهء وسيعى اتفاق افتاده و در اطراف شهر باغات خيلى است . تقريبا به قدر 2000 نفس در اين شهر مركب از « ارمنى » و « عثمانى » و « روسى » است . من جميع الجهات 400 خانوار است . 4 « ويس قونسول » در اين‌جا مقيم است : [ 1 ] ايرانى [ 2 ] عثمانى [ 3 ] انگليسى [ 4 ] فرانسه . دو كليسا دارد : يكى مخصوص به « روس‌ها » و ديگرى مال « ارامنه » است . يك « هوتل » ، مهمان‌خانهء بزرگ در كنار رودخانه دارد . قوّهء « حربيّه » و مهمّات عسكرى اين بندر زياد كم است . محض به جهت حفظ و

--> ( 1 ) . واپور ( Vapur ) از فرانسوى يا لاتينى اخذ شده است و معناى كشتى بخار است . ( 2 ) . در اصل : بيست هفت