كن . حاجى بيچاره هم گول حرف اينها را مىخورد و اسباب خود را پنهان مى - نمايد ، ضمنا با گمركچيها ساختگى دارند [ و ] به آنها مىرسانند كه اين حاجى در فلان اسباب چيزى گمركى پنهان كرده . گمركچيها اسباب را بيرون آورده و حاجى گول - خورده را حبس مىكنند ، و به علاوهء گمرك مبالغى جريمه مىگيرند . و در اين ميان دلالها چيزى مىبرند و تكران ارمنى هم با آنها شريك است و سهمى هم به او مىرسد . شركتهاى كشتيرانى اما كمپانى واپورات آتشى كه در اينجا هست از قرار تفصيل ذيل است و پست هر دولتى با واپورات كمپانى تبعهء خودش مىرود . كمپانى نمسه مشهور به لوت ، كمپانى مساژرى فرانسه ، كمپانى فرانسه موسوم به پاكه ، كمپانى فرانسه موسوم به فرسنه [ و ] كمپانى روس . و از هر كمپانى هر هفته يك مرتبه يك جهاز مىآيد و گاهى هم واپور انگليسى مىآيد اما بدون كمپانى و نظم و ترتيب است . اسكلهء باتوم و لنگرگاه باتوم خوب لنگرگاهى است و كنارهء دريا را سنگ‌بندى ممتاز كرده و پلى از چوب بسته‌اند به‌طورىكه واپورهاى بزرگ متصل به آن پل شده و يك طرف آن پل به خشكى متصل است و بىزحمت نشستن در قايق وارد واپور مىشوند . و از بابت مخارج ساختن لنگرگاه ، قرار داده‌اند هر واپورى داخل اين خور شود وجهى بدهد .