محمد حسين بن مهدى فراهانى
81
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
موزه و در نزديك باغ و عمارت جانشين ، عمارتى است كه عمارت موزه مىگويند . اولا متاع هر مملكتى قديما و جديدا در اطاقهاى اين عمارت به جهت تماشا گذاشتهاند . ثانيا بعضى طيور زنده و حيوانات مصنوعى در اينجا هست از قبيل مرغها و شبپر [ ه ] هاى مختلفه و ماهى يونس و شتر و كلاغ و لاشخور و غيره . ثالثا جانورهاى بزرگ و كوچك مرده را روغن زدهاند و بهطورى نگاه داشتهاند كه با زنده هيچ فرق ندارد ، از قبيل : ببر و پلنگ و گاوميش دريائى و خوك بزرگ و غيره . رابعا اقسام سنگهاى معدنى و چوبهاى جنگلى و نباتات خوش برگ و خوش گل محض نمونه ، در آنجا گذاشتهاند . و از هر كس كه تماشا مىرود پولى مىگيرند و مىگذرند . چشمههاى آب گرم و در طرف كوه جنوب شهر ، هفت چشمهء آب گرم است كه در سرچشمهها از بوى گوگرد انسان متألم مىشود . و در نزديك اين چشمهها حمام ساختهاند كه آب گرم حمامها آب همين چشمههاست و در نهايت گرمى است . و قسمى تصفيهء آب نمودهاند كه در حمام بوى گوگرد از آب معلوم نمى - شود . و اين آبهاى گرم طبيعى بسيار مو را نرم مىكند ، اما به اغلب امزجه ضرر دارد و اسباب ناخوشى مىشود . تماشاخانهها و دو تئاتر در اين شهر است ، يكى را تئاتر گرجى مى - گويند و يكى را تئاتر روسى . و يك تئاترى هم تازه باز كردهاند كه موسوم به تئاتر شهرى است . و الان سه سال است مشغول ساختن اين تئاتر و فراهم آوردن مبلش هستند و هنوز تمام نشده و خيلى بزرگ و معتبر خواهد شد . تفرجگاهها و يكى از تماشاگاه [ ها ] بلوار است كه سياحتگاه عمومى و باغى است بزرگ و ديوار باغ آهنى و اطراف باغ صندليها و نيمكتهاى آهنين گذاشته و در وسط باغ حوض بزرگى است و آب جارى از نهر كر بر آن مىآيد ، و فوارههاى بسيار جستن مىكند . و اين باغ سه مرتبه است و مرتبهء اخير عمارت مختصرى است كه محل ساختن چاى و قهوه و سيگار است .