هستند . و غالبا از اهالى گيلان و مازندرانند . و قونسول دولت عليه ايران مقيم اينجا ميرزا معصوم نامى است كه سابقا از اجزاى قونسولگرى تفليس بوده و بعد به دار الخلافه آمده و مستقلا قونسول شده است . با مشار اليه اتفاق ملاقات افتاده ، شنيدم بسيار خام و بىتجربه است . از كلمات اردشير بابكان است كه « بسا لشكرها شكسته شود ، و بسا اموال به غارت رود و بسا عهدها پايدار نماند از بىتجربگى و نفهميدگى رسولان و ايلچيان . » تجارت متاع تجارتى كه مخصوص به خود اين شهر است نفت و زعفران است كه به همه جا مىرود . ترياك كارى مختصر هم در قراء آن مىشود . و متاعى كه از قفقاز و شيروانات در اينجا مىآورند و بسيار به فروش مىرسد شالهاى شيروانى و خز و سنجاب است . متاع مسكووپطر « 9 » هم در اينجا زياد است از قبيل : كالسكه و درشكه و سماوار و ظروف دردار و ساعتها و آلات حرب و پتوهاى ممتاز و بعضى اسباب خرازى و غيره . و متاع ايران كه در اينجا به فروش مىرسد اغلب برنج و ماهى حلال و حرام و ابريشم و شكر قرمز است . پول رواج بادكوبه منات و امپريال است . منات ، كاغذ چاپ شده [ اى ] است كه از يك منات الى هزار منات چاپ مىكنند . و پول ايران حالت جنس را دارد ، قيمتش به اختلاف است مثل حالت امپريال است در ايران . گاهى سه قران ايران را يك منات برمىدارند و گاهى سه قران و پنج شاهى الى سه قران و نيم يك منات است . و قران نو ايران را بهتر از قران كهنه برمىدارند . و قران نو امين السلطانى ، بالنسبه به قرانهاى كهنه صرف دارد . اينجا صراف و تجارى كه پول ايران بر مىدارند بسيار است . مىگيرند و دوباره به جهت خريد برنج و شكر مازندران و ماهى و ابريشم به ايران مىفرستند . موافق صرفه است كه شخص آنچه قران دارد در اينجا منات كند و منات همراه داشته باشد . همهء حجاج و عابرين اين كار را كردند . ما هم پول خود را بعضى منات كرديم و بعضى امپريال ، اما عاقبت صرفهء منات بيش از امپريال بود . تفصيل كليهء پول روسيه را در مقام خود خواهد نگاشت . اوزان و وزن معمول بادكوبه يكى گيروانكهء روسى است كه

--> ( 9 ) - محتملا نظر مؤلف پطرزبورگ يا پطروگراد است كه امروز آن را لنينگراد گويند .