محمد حسين بن مهدى فراهانى

246

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

بعضى كه عالم به وضع قرانطين نبودند يك ريال و نيم فرانسه الى دو ريال پول بليت گرفتند و بعضى تقلبات ديگر هم كردند ، مثلا امپريال و ليره و ساير پولهاى زرد را كم برداشتند . و به دست هريك نفر يا دو نفر يا ده نفر هرچه بودند بليتى چاپ زده دادند . همين‌كه از همهء حجاج پول گرفتند و بليت دادند آن وقت نويسنده با دو نفر عسكر دم در عمارت مىايستند و بليتهاى مردم را نگاه مىكنند و دسته دسته داخل عمارت مىنمايند . و در بعضى اطاقهاى اين عمارت اسباب دود دادن موجود است از قبيل بخور ، كبريت و غيره . اگر اشخاص از ناخوشى معروف مسرى نداشته باشند بخور نمىدهند . چادرهاى قلندرى و از در ديگر عمارت كه مردم را بيرون مىكنند صحراى وسيعى است . در آن صحرا چهار دسته چادرهاى قلندرى سربازى زده‌اند كه هر دسته به يك‌ديگر قريب يك ميدان فاصله دارد . و هر دسته سه قطار چادر سفيد است و هر قطارى بيست و پنج چادر است كه به همه جهت سى صد چادر مىشود . و پهلوى هر دسته چادرى هم شش چادر است كه دكان‌دار مىنشيند . دو تا قهوه‌خانه است و چهار چادر بقالى است كه ميوه هم دارند و همه چيز را به قيمت خيلى گزاف مىفروشند . آن شش دكان‌دار عرب‌اند و دو نفر صراف يهودى و دو نفر قصاب ارمنى هم در هر دسته چادرى هست . گوسفند و مرغ زنده هم يافت مىشود اما در نهايت گرانى . و پهلوى هر دسته چادرى هم دو حوض آهنى آب است كه هريك دو سه شير دارد و از آن شيرها آب برمىدارند . و شترهاى دولتى ، آب على الاتصال مىآورند و به حوضها مىريزند و به حجاج آب مفت مى - دهند هرقدر بخواهند . و اين چهار دسته چادر مال جمعيت چهار واپور است كه هر واپورى كه به قرانطين مىآيد تمام اشخاص آن در يكى از اين دسته‌هاى چادر بايد منزل كنند ، و به اختلاف هر پنج نفر يا هفت هشت ده نفر يك چادر خواهند داشت . و سى نفر عسكر مواظب هر دسته چادرى هستند كه هم شب اموال حجاج را مواظبت نمايند هم روز محافظت كنند كه اهل اين واپور و اين دسته چادر داخل آن دسته و اهل واپور نشوند . چنانچه بعد از وصول ما به قرانطين دو واپور ديگر آمد كه از دور نمايان بود اما نه ما اهل آن واپور را ديديم نه آنها ما را ديدند . و در يك نقطه از اين صحرا قريب به عمارت ديوانى ، بعضى اشجار و نخلستان و سبزهء مختصرى است كه در آنجا هم ده بيست چادر زده‌اند و محل عسكر و اجزاء قرانطين است . و آبادى كه در اين صحرا هست ، در نيم فرسخى چادرها قريه‌ايست موسوم به حمام موسى كه بيست خانوار عرب سكنهء آن و آب شيرين و درختان