محمد حسين بن مهدى فراهانى

243

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

آب ينبع بسيار بد [ است ] . آب باران در آب‌انبارها جمع مىشود و به واسطهء مجاورت اراضى شوره‌زار ، آبها بدطعم و شور و گرم است . و از بدى و گرمى آب و هوا بسيارى از حجاج در اينجا مبتلا به مرض اسهال شدند . از ينبع به جده و از ينبع به جده كشتى آتشى نيست ، قايقها و ماشويه‌ها و كشتيهاى بادى هست كه رفتن آنها ميزان ندارد كه چند روز مىروند . به ندرت جهاز آتشى از اين بندر عبور مىكند . و از ينبع تا جده يك صد و هشتاد ميل است ، و با واپور تجارتى آتشى هيجده ساعت الى بيست ساعت مىرود . و مرتبهء ثالث آن را اغلب چهار مجيدى كرايه مىگيرند مگر در فصل مراجعت حجاج از مكه و مدينه كه ميزان وصول حجاج را به ينبع كمپانيها مىدانند . و در آن اوقات هركه به ينبع بيايد جهاز آتشى هست و معطل نمىشود و هركه از آن ميزان قدرى ديرتر بيايد جهازهائى كه به جهت حمل حجاج آمده بودند بارگيرى كرده و مىروند و اسباب معطلى خواهد شد . و در هذه السنه هنگام وصل ما به ينبع قريب ده دوازده هزار حجاج مختلفه از همه‌جا در ينبع مجتمع شده و خيال حركت داشتند . و شش كشتى آتشى هم در آنجا لنگر انداخته و منتظر حجاج بودند . سه كشتى سرنشين به اسلامبول حمل مىنمودند و يك كشتى براى بيروت و دو كشتى براى طرف بصره بود . و ابتدا كرايهء سطحهء كشتى تا اسلامبول يا بصره را هفت ليره بسته بودند و كرايهء تا بيروت را پنج ليره . بعد حجاج كشتىگيريها با كمپانى كشتيها در باب كرايه كردند ، بالاخره كرايهء بصره را چهار ليره و اسلامبول را پنج ليره و بيروت را سه ليره كردند ، و قمره تا اسلامبول چهارده ليره شد . راه بيروت اما حجاجى كه به بيروت رفتند غالبا از اهالى شامات بودند و به ندرت از اهالى عراق عرب هم بود ، و قريب بيست نفر هم از عجمها از آن راه رفته و گفتند اينها از طايفهء بابيه‌اند كه به بيروت مىروند و از بيروت به عكه خواهند رفت ، كه در عكه ميرزا حسين على رئيس بابيه را كه در آنجاست ، ملاقات كنند . و عكه در نزديكى بيروت است . از ينبع تا بيروت بدون معطلى شش روز راه است الى هفت روز با واپور آتشى ، و روز هفتم مىرسد . اما اين اوقات چون روندگان به بيروت هم بايد دو روز به قرانطين در وادى طور سينا توقف كنند بيشتر از شش روز خواهد كشيد . و از بيروت تا شهر شام با كالسكهء آهن دوازده ساعت است . و كسانى كه بخواهند از بيروت به بغداد بروند دو روز در دريا با واپور از بيروت تا اسكندرون است . و از بندر اسكندرون هم تا حلب به خشكى با