پست اسبى ، با قاطر و يابو پنج روز است . و از شهر حلب هم تا لب دريا سه روز راه است ، و از لب دريا تا بغداد با واپور آتشى كوچك پنج روز راه است . اما كشتيها هميشه در آنجا حاضر نيست گاهى اتفاق مىافتد كه شخص براى حاضر شدن كشتى ده دوازده روز معطل مىشود . راه بوشهر اما حجاجى كه از راه بندر بوشهر و بصره و بغداد مى - روند ، از ينبع يك روز به جده رفته ، و از آنجا سه روزه با واپور به بندر جديده مىرود ، و از آنجا سى ساعت به عدن مىرود . و از عدن پنج روزه به مسقط ، و از مسقط هم سه روزه به بندر عباس مىرسد . و از آنجا هم تا بوشهر چهل و پنج ساعت راه است ، و از بوشهر هم تا بصره و محمره يك روز مىرود ، و از بصره به كشتى كوچك آتشى نشسته و داخل در شط مىشوند و پنج روزه به بغداد مى - رسند . و در بين راه قصبچهء اماره و مداين را هم مىبينند . كه به همه جهت از ينبع تا بغداد بدون معطلى در دريا با واپور آتشى بيست و دو روز راه است . و اين بنده از ينبع تا مسقط را خود نديده و شنيده‌ام اما از مسقط تا بغداد را در سفرى كه از هندوستان مراجعت مىكردم ، مفصلا ديده‌ام و اگر بخواهم شرح آن را بنگارم خارج از سفرنامهء حاليه و موجب تطويل خواهد گشت . حركت از ينبع بارى روز چهارشنبهء بيست و ششم شهر محرم الحرام وارد ينبع شده و پنجشنبهء بيست و هفت و جمعهء بيست و هشت و شنبهء بيست و نه و يكشنبهء سلخ محرم الحرام در ينبع بوده و عصر دوشنبه غرهء شهر صفر المظفر از ينبع به كشتى نشسته و روانه شده ، در واپور عرب كه متعلق به سعيد پاشاى خديو سابق مصر و موسوم به واپور محله است . و اين واپور غالبا در اين بحر احمر كار مىكند و وقت رفتن به مكه هم از سويس در اين واپور نشسته و به جده رفتيم . اگرچه كهنه و مبل آن مندرس شده و نظم و پاكيزگى هم ندارد اما تندرو و بزرگ است و اگر باد مخالف و طوفان نباشد ساعتى ده ميل مىرود . و به واسطهء اينكه كپيتان و عملجاتش عرب و مسلمان بودند و چندان سختگيرى بر حجاج نمىكردند . حجاج در اين واپور بسيار و قريب هشت صد نفر حجاج بودند ، و اغلب از اهالى استنبول و آناطولى ، و دويست تاتار و تركستانى ، و هفتاد نفر عجم بودند . و از غرايب آن است كه در ميان حجاج در واپور ناخوشى اسهال بود ، قريب شصت هفتاد نفر در كشتى مردند و از شيعه و عجمها هيچ‌كس نمرد . و عمق اين بحر احمر از قرار تقرير كپيتان ، بيشتر از يك هزار و شصت قلاج