در دامنهء كوهستان نصع ، در جائى كه هيچ آب و چاه و آبادانى نبود منزل كرده ، بعضى از حجاج كه آب همراه داشته و برخى ديگر پول به جمالها دادند و از يك فرسخ كنار جاده آب به جهت آنها آوردند . و در اين مكان از بىآبى بر حجاج قدرى بد گذشت . ينبع روز چهارشنبهء بيست و ششم شهر محرم الحرام از اين منزل بىآب و آبادانى حركت كرده و روانهء قصبچهء ينبع شديم . و پانزده ساعت راه طى كرده ، و غالبا جاده صاف و هموار و درختان مغيلان بود . و پنج ساعت به ينبع مانده محوطه‌ايست با چاه آب موسوم به مسهله و محل عسكر جمازه‌سوار است . و گاهى مترددين نيز در آنجا منزل مىنمايند . گفتند در دوازده ميلى ينبع يك فرسخ و نيم كنار جاده ، كوه رضوى است كه به اعتقاد كيسانيه محمد بن الحنفيه در آن كوه غايب شده و ظهور خواهد كرد ، و او را امام زمان مىدانند . و بعد از آن به ينبع رسيديم . از مدينه تا ينبع چهل فرسخست كه با شتر قطار ، پنجاه و هفت هشت ساعت راه است . ينبع قصبچهء بزرگى است در كنار دريا واقع شده و قائم مقام‌نشين است ، و بعضى قراء و اعراب باديه‌نشين در اطراف دارد . در خود اين قصبچه قريب دو هزار و پانصد خانوار است كه قريب هشت هزار و كسرى نفوس آنست . و دويست دكان دارد و اهالى همه عرب‌اند ، و مذهبشان اغلب حنفى و زيدى و كيسانى است . و از قونسولات و رعيت خارجه احدى در اينجا متوطن نيست . و از جانب دولت عثمانى يك‌صد و شصت نفر عسكر پياده و پنج عراده توپ و يك‌صد نفر جمازه‌سوار هميشه در اينجا متوقف است . و قلعهء مخصوصى هم به جهت عسكر و توپ از دولت عثمانى ساخته‌اند . آب و هوا هواى ينبع بسيار گرم و كثيف است و زمين و هواى آن بسيار پررطوبت است . و در اغلب جاها يك چارك و نيم ذرع كه بكنند به آب مىرسد . و گاهى هوا را مه مىگيرد [ و ] زير هوا ابدا نمىتوان خوابيد . و از كثافت هوا ، مگس به حدى است كه دهان را نمىتوان باز كرد . اراضى آن شوره‌زار و هيچ زراعت و درختى به عمل نمىآيد حتى درختهاى جنگلى نيست . همه چيزش را از خارج مىآورند . از مأكولات متاعى كه از خود دارد ماهى است كه اقسام ماهيهاى خوب ممتاز يافت مىشود . و يك قسم ماهيهاى خيلى بزرگ در اينجاست كه قريب بيست ذرع ، بلكه علاوه ، قد آنهاست و اعراب اينها را ماهى تبان مىنامند .