محمد حسين بن مهدى فراهانى
241
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
وادى ربذه و وادى ربذه متصل به وادى حمراء و صفراء است . و سابقا ربذه قريهء بسيار آبادى بوده و حال خراب شده و آثار آن نمودار است . و قبر حضرت ابى ذر سلام اللّه عليه ، در نزديكى خرابههاى ربذه [ است ] و گنبد و ضريحى ندارد . و از حمراء تا آنجا با شتر ، سه ساعت مىرود و سه ساعت مى - آيد . و در بين راه مخوف است ، بايد هفت هشت نفر باشند كه بتوانند بروند . و قبر ابى ذر سلام اللّه عليه و ربذه را از اهالى آنجا كمتر كسى مىداند مگر مشايخ و معمرين حمراء . بارى روز يكشنبهء بيست و سوم محرم به حمراء رسيده و دوشنبه بيست و چهارم نيز در آنجا اتراق نموده و بعضى از حجاج زيارت قبر ابى ذر سلام اللّه عليه را كردند . و چون ناصر و شاكر پسران نصار كه دليل اين قافلهء شيعه [ اند ] و خانه و مسكنشان در همين قريهء حمراء است ، بدين واسطه به جهت غالب حجاج همراهان هر يكى گوسفندى به عنوان تعارف آوردند ، و هريك از حجاج نيز از يك ليره الى سه ليره به آنها انعام در عوض گوسفندها دادند . و در قريهء حمراء قلعه خرابهايست كه سابقا محل عسكر عثمانى بوده و حال خراب شده و ديگر عسكرى در آنجا نيست . حركت از حمراء روز سهشنبهء بيست و پنجم محرم الحرام از حمراء حركت نموده بعد از طى يك فرسخ راه ، قبرستانى بود كه در آنجا چند قبور كهنه و سرپوشيده است . و يكى از اين قبور سرپوشيده ، در سر قبر او مرتسم نموده بودند : « ابو عبيدة الحارث ابن عم رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله » و اعراب اهالى وادى ، اينجا را از اراضى متبركه مىدانند و غالبا اموات خود را در اين مكان دفن مىنمايند . مذكور نمودند كه اين قبور شهداى بدر و حنين است . از اينجا كه گذشت به فاصلهء يك فرسخ چاه آبى بود كه دهنهء آن سه ذرع و عمقش [ ؟ ] ذرع و اسم او را هرچه تجسس كردم كسى ندانست . و آبش شيرين بود . و اين چاه در وادى ذفران است . از اين چاه كه يك فرسخ گذشت به كوهستان سختى رسيد . تقريبا يك فرسخ و نيم در ميان اين كوهستان سنگلاخ سرازير ، طى راه كرده و در اين محل باز هوا تفاوت كرد . و اين گودى گرم و هواى آن مطابق با ينبع شد و حالت گرمسير به هم رسانيد . و بعد از آن باز راه هموار و درختان مغيلان در كنار جاده همهجا نمايان [ بود ] . و از حمراء شانزده ساعت كه راه آمده