محمد حسين بن مهدى فراهانى
225
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
در تمام مسجد مبارك و اطراف صحن آن دويست و شصت ستون است ، كه ستونهاى مسجد قديم از سنگ مرمر سفيد خيارهدار آبطلا كاريست و بيست و سه ستون است ، كه در هر ستونى اين علامت را دارد . و ستونهاى مسجد جديد از سنگ سياه است كه رنگ كردهاند و بر هريك عددى نوشته شده ، و در بعضى ستونها هم اسامى صحابه را نوشتهاند . و سقف همهء ستونها طاق زده و سفيد و آبطلاكارى و نقاشى نمودهاند . و قطر ستونها به اختلاف است . ستونهاى مرمر سه چارك و ستونهاى ديگر بعضى سه ذرع و برخى دو ذرع چيزى كم و بعضى يك ذرع و نيم است . و در اين طرف مسجد سه محراب است : يكى معروف به محراب رسول صلى اللّه عليه و آله است كه در مسجد قديم است ، و يك محراب از بناهاى عثمان است كه در مسجد جديد و بهطورى واقع شده كه هركس در محراب مىايستد بايد پشت به قبر مبارك كند . و يكى هم محراب سلطان سليمان است كه در پشت همان محراب سنگى نصب و اين عبارات مرتسم شده « انشاء هذا المحراب المبارك الملك المظفر السلطان سليمان شاه بن السلطان سليم خان بن السلطان بايزيد خان اعزه اللّه انصار بمحمد و آله و سلم ، تاريخ شهر جمادى الاولى سنه ثمان و تسعمائة من الهجرة النبويه » . و دو تخت هم از سنگ مرمر به جهت اذان نماز و مكبر درست كردهاند . ضريح رسول اكرم ( ص ) اما ضريح مبارك كه قبر حضرت صديقهء طاهره هم در جزو ضريح است ، دورتادور آن به همه جهت شصت قدم است كه طولا شش حجره و طاقنما و عرضا سه حجره و طاقنما است ، كه يك حجرهء شرقى آن در طرف باب جبرئيل مقبرهء حضرت صديقه سلام اللّه عليهاست ، و يك حجرهء شرقى آن نيز مقام وحى است كه در آنجا زيارت حضرت جبرئيل مىخوانند . و ضريح مبارك مشتمل بر چهار پايهء بزرگست كه هر پايه دو ذرع و نيم عرض آنست و سقف گنبد مبارك نيز بر آن پايهها زده شده و سه پايهء كوچك است كه دوتاى از آنها در سمتى است كه مرقد مطهر حضرت صديقهء طاهره است ، و يك پايه هم بالاى او منارهء بلال است كه اذان مىگفته . و در اطراف و وسط ضريح مبارك پانزده ستون و چهار باب است .