مدينه منوره روز پنجشنبهء سيزدهم شهر محرم الحرام حجاج شامى و جبلى و قافله طياره كه به جده و ينبع مىروند همگى از هر راهى كه رفته بودند سلامت وارد مدينهء طيبه شدند . و از مكهء معظمه تا مدينهء منوره قريب هشتاد فرسخ است . و اين شهر در دامنهء كوه احد افتاده و اطراف آن نيز كوه است ، اما نزديكتر از كوه احد ندارد . واحد در شمال مدينه واقع شده و تا مدينه يك فرسخ است . و در اين دامنه باغستان و نخلستان بسيار است و اين قراء مفصلهء ذيل در حول و حوش نزديك مدينه است : باب الجمعه ، اوالى ، قربان ، قبه ، عيون ، بركه ، قبا [ و ] دو قريه كه مىگويند در اراضى فدكست . جمعيت و طوايف اهل تشيع در شهر و قراء اطراف آن پانزده هزار خانوار سكنه دارد كه قريب هشتاد هزار نفوس است . اين جمعيت هفتاد هزار آن سنىاند كه اغلب طريقهء حنفى و شافعى دارند و قريب ده هزار آن شيعه‌اند . و شيعهء آنها اين چند طايفه است : نخاوله كه خانه‌هاى آنها در جزو شهر و در بيرون سور « 3 » مدينه نزديك قبرستان بقيع است . و اين طايفه اغلب فقيرند و زراعت و آبيارى اراضى و باغات دور شهر را مىكنند . و حجاج شيعه اغلب در خانه‌هاى نخاوله منزل مىنمايند . بنى على و هوب [ و ] فيروزه ، اين سه طايفه بعضى چادرنشين و برخى در قراء اطراف مدينه‌اند ، و بعضى از اهالى عراق عرب‌اند كه آباء و اجداد آنها در مدينه مجاور گشته و خودشان هم مانده و اغلب در وسط سور مدينه و بيرون مسكن دارند .

--> ( 3 ) - باره و شهرپناه .