واقع شده . و در اين جزيره درختهاى جنگلى همه قسم و درختهاى زيتون بسيار هست كه از ميان واپور هم نمايان است . و در دو طرف بوغاز اين بندر ، كوههاى پست جنگلى خيلى باصفا به نظر مىآمد . و از قرار مذكور قراء متعدده در اين جزيره هست ، و قريب سى هزار جمعيت دارد . متصرف‌نشين و با قلعه و باستيون و توپخانه و قورخانه ، و هميشه دويست نفر عسكر در اينجا ساخلو است . و در اين بندر هم واپور قريب دو ساعت توقف نموده بار داد و گرفت و روانه شد . و از مدلى تا ازمير شصت و يك ميل راه است و قريب به ازمير جزيرهء كوچكى در سمت يمين مسمى به اوزون‌آدا است ، كه سميرنه هم مىگويند ، بعد خليج ازمير است . بندر ازمير در صبح يكشنبه چهار شهر ذيقعدة الحرام ، واپور در خليج ازمير رسيده و لنگر انداخت . و بعد از اجازهء كارگذاران ازمير وارد اسكلهء گردون شد . و گردون جائيست در جلو ازمير كه مرداب و اسكله درست كرده‌اند ، و دور اين مرداب را از سنگهاى يك پارچهء بزرگ سكو بسته و عماراتى چند به جهت كمپانيها ساخته‌اند . و به وضعى است كه كشتيهاى بزرگ مىآيند و متصل به اين سكوها مىشوند ، كه اين سكوها متصل به خيابان شهر مىگردد ، و هيچ حاجت به نشستن قايق نيست . و از اين بابت است كه قرار داده‌اند هر واپورى دو سه ليره حق اسكله بدهد . و در طوفان اين مرداب كشتيها را از صدمه و غرق محفوظ مى - دارد . و همين كنار دريا خيابان فرش كردهء بسيار طويل و عريضى است كه طول آن قريب سه ربع فرسخ و عرضش يك صد ذرع و كثرى « 9 » است . و در اين خيابان راه‌آهن هم هست كه به قراء و بلوك اطراف مىرود . و عمارات چهار پنج مرتبه و دكاكين و قهوه‌خانه‌هاى خوب در اين خيابان ساخته شده . گفتند اين مرداب و اين خيابان و راه‌آهن و عمارات و دكاكين كنار خيابان همه دريا بود ، كمپانى فرانسه قرار داد [ كه ] دريا را پر كرده ، اين اسكله و خيابان و راه‌آهن را بسازد و اراضى علاوه را به جهت خود ، عمارات و دكاكين درست كرده بفروشد . و منافع اين اسكله و راه‌آهن هم تا پنجاه سال مال كمپانى بعد به دولت عثمانى واگذار كند . و الان پنجاه سال نگذشته و به تصرف دولت درنيامده است . و بهترين جاهاى ازمير همين خيابان است . و ازمير قديم قلعه [ اى ] بر كنار دريا بوده از سنگ و به غايت بلند و محكم . و سه طرف آن متصل به بحر ابيض و

--> ( 9 ) - كسرى صحيح است .