محمد حسين بن مهدى فراهانى

133

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

و در بليت واپور مىنويسند كه اين واپور چند بندر توقف خواهد كرد ، و ما هم كسان خود را به واپور فرستاده و خود در منزل حاجى ميرزا نجفعلى خان جنرال قونسول به جهت نهار موعود بوده ، و برحسب وعده آنجا رفته . و ميرزا جواد خان مصلحت‌گذار و بعضى تجار نيز در آنجا نهار مفصلى تدارك ديده و در سر ميز چيده بودند . نهار صرف نموده و به ازمير و اسكندريه و جده سفارشنامه نوشتند . و پس از آن حركت نموده همگى تا دم اسكله مشايعت كردند و به قايق نشسته به واپور آمدم و واپور حركت نمود . و قريب يك ساعت و ربع در كمال آهستگى در ميان بوغاز مىرفت ، و اين طرف و آن طرف بوغاز عمارات ييلاقى ساخته و كوههاى سبز و خرم نمايان بود . بندر گلىبولى و بعد از بيرون رفتن از بوغاز به فاصلهء ده ساعت به گلىبولى « 2 » رسيده . و شهر گلىبولى در سمت يمين و در كنار درياى مرمره واقع شده و قريب بيست و دو سه هزار جمعيت دارد ، و غالبا از طايفهء اروم‌اند . و از بوغاز اسلامبول قدرى كه گذشت تا گلىبولى همه درياى مرمره ، و يك صد و چهارده ميل است . و طول درياى مرمره كلية يك صد و ده ميل انگليسى است ، و منتها عمق آن از شش صد و چهل و شش قلاج بيشتر نيست . و از اينجا به بعد هرجا ميل ذكر مىشود مقصود ميل عربى است ، كه چهار هزار قدم و معادل با دو هزار ذرع شاه است . و فرسخ ايرانى را معادل شش هزار ذرع مىگيرند ، كه هر سه ميل يك فرسخ است . جزيرهء مرمره و جزيرهء مرمره در كنار همين دريا واقع و اين دريا به اسم جزيره موسوم است . و اين جزيره را از بابت آن جزيرهء مرمره مىگويند كه معدن مرمر در آنجا هست ، و جزيرهء مرمره در طرف يسار ما بود . چاناق قلعه و از گلىبولى بيست و يك ميل كه مىگذرد به چاناق - قلعه « 3 » مىرسد . و قوم قلعه يعنى ريگ قلعه ، ما بين اين دو بندر و طرف يمين راه واقع شده . و مقابل قوم قلعه در طرف چپ در خاك اروپ ، قلعهء سد البحر است و كيپ‌هلس يعنى دماغهء هلس طرف يسار است .

--> ( 2 ) - محتملا بندر Gelibolu مىباشد كه با مشخصات ارائه شدهء مؤلف يكى است . ( 3 ) - Chanakkala