محمد حسين بن مهدى فراهانى
125
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
رتبت شاهى تو راست بر همهء كتاب * فضل و هنر جمله بر تو گشت مسلم فضل و هنر زينت است نوع بشر را * زينت فضل است ميرداد مكرم نيست سخنگوى چون تو در همه دنيا * نيست سخنسنج چون تو در همه عالم جنس سخن توسنى است زير ركابت * تند رود هر طرف شدى تو مصمم از همه هستى تو در ظهور مؤخر * بر همه باشى تو در وجود مقدم اينگونه مدح در اشعار ، امثال اين بنده را سزاوار نيست . طاوس را به نقش و نگارى كه هست خلق * تحسين كنند و او خجل از پاى زشت خويش نمىدانيم اينها را مىبينيم و مىشنويم چرا متنبه نمىشويم و عبرت نمىگيريم و غيرت نمىورزيم . جهان سربهسر حكم و عبرتست * چرا بهرهء ما همه غفلت است اللهم اجعل غفلة الناس لنا ذكرا و اجعل ذكرهم شكرا . يقين دارم اشخاصى كه اين كلمات مىخوانند ، چون قائل آنها ژنر صاحب و فخرى - بيگ و خالد بيگ نيست ترهات و پريشان مىپندارند و همينطور هم هست ، ولى قول انسان را بايد شناخت به قايل نبايد پرداخت . « انظر الى ما قال و لا تنظر الى من قال » . از نصايح هوشنگ در جاودان خرد است ، كه هيچ آفريده به چشم حقارت نظر نكنيد ، زيرا كه در پس هر پوستى مغزى و با هر پريشانى نغزى و در هر ژنده [ اى ] زنده [ اى ] . « لك فى طى لسانه لا فى طيلسانه » محقق است كه بىخاصيت گياهى نيست . بارى اينگونه امور دخلى به من و امثال من ندارد و به عبارت آخرى فضولى ، « صلاح مملكت خويش خسروان دانند » . مشاغل مهم دولتى صدر اعظم ، وزير عدليه ، وزير خارجه ، سر عسكر ، وزير بحريه ، وزير علوم ، وزير ماليه ، وزير فوايد ، وزير تجارت ، وزير گمرك ، وزير معارف ، ناظر رسومات ، مستشار صدارت ، آجودان حضور ، مستشار وزارت خارجه ، ناظر اوقاف ، دفتردار سلطان ، رئيس دار الشورى [ و ] مشير ضبطيه .