حسنعلى خان افشار
218
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
مىباشد كه مركز بخش زاغه را نيز دربر دارد . در فهرستهاى راولينسون و لايارد تعداد خانوار آن 900 ذكر شده است « 1 » . مهمترين تيرههاى دالوند نوماله ، جشنيو ، خليلو ، چكمه سه ( چكمه سياه ) ، كائيلو ، سياگوشى ( سياووشى ) ، ايوانى ( حيوانى ) و چقلوند هستند « 2 » . افزون بر اين در چند دههء گذشته تيرهء سيفلو ( صيفلو ) از طايفه سگوند به آن پيوسته است و اكنون از تيرههاى بانفوذ و مؤثر دالوند ، بهويژه در زاغه ، بهشمار مىآيد . همچنين خانوادههاى زيادى از تيرههاى بيرانوند كه به زاغه آمدهاند به نام دالوند خوانده مىشوند . مرز قلمرو دالوند و بيرانوند روستاى ميراحمدى است و هنوز نيز در اسناد ملكى مربوط به روستاهاى دهستان دالوند مرز ياد شده معتبر شناخته مىشود . خوانين دالوند تا حدود سال 1316 ه . ش . بر قلمرو خود تسلط كامل داشتند ، اما با آمدن تيمسار تاجبخش به لرستان و كشمكشى كه ميان او و سران دالوند درگرفت ، سعى در تضعيف دالوندها شد و با دامن زدن به اختلافات دالوند و بيرانوند ، به پشتيبانى بيراوند و تشويق مهاجرت آنها از چقلوندى به زاغه پرداخت بهگونهاى كه امروزه نه تنها بسيارى از روستاهايى كه رسما و اسما جزو قلمرو دالوند بهشمار مىآيند ، عملا در دست خانوادههاى بيرانوند هستند ، بلكه از اين فراتر مركز بخش زاغه كه روزگارى كانون حكمرانى سران دالوند بود ، نيز به دست بيرانوندها افتاده است « 3 » . 22 . يكى از سه طايفه باجولوند است و در دهستان قائد رحمت ( كارحمت ) بخش زاغه زندگى مىكنند كه از شمال به دهستان رازان ، از غرب و شمال غرب به دهستان دالوند ، از شرق به بخش دورود و از جنوب به بخش پاپى مىپيوندد . مهمترين تيرههاى آن خدايى ، مسخالى ، مرضا ، اوشو ، صافى ، سنوور ، يارالّى ، كشمشو ، صيد حسن ، ولاتو و . . . مىباشد . بيشتر آنها يكجانشين بودهاند ، ازاينرو در حوادث لرستان كه ايلات نقش مهمى در آنها دارند ، كمتر نامى از آنها به ميان آمده است ؛ با اين همه در روزگار شاه مرد قاسم خان ، خان نيرومند كارحمت تا پاى جان نصر الله خان دالوند را همراهى كرد « 4 » .
--> ( 1 ) . نك : لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص 33 ؛ راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص 152 . ( 2 ) . نك : امان اللهى ، بهاروند ، قوم لر ، ص 161 . ( 3 ) . برپايهء گفتگو با نادر خان مرادى ، مهر ماه 1373 . ( 4 ) . نك : ساكى ، جغرافياى تاريخى لرستان ، ص 163 ؛ امان اللهى بهاروند ؛ قوم لر ، ص 161 ؛ مقدمه ، ص 32 .