بيرانوند از تخمهء ميرزا احمد خان هستند كه هنگام خدمتش در شيراز ، با يكى از برادرزاده‌هاى كريم‌خان ازدواج كرد . « 1 » از بيرانوندها اغلب به عنوان دزد و راهزن ياد شده است . در ميان سال‌هاى 1908 / 1287 و 1910 / 1289 ، دهكده‌هاى سيلاخور پايين و سيلاخور بالا را غارت كردند . دست درازى آنها حتى به حومه ملاير و نهاوند هم كشيده شد « 2 » آنها در سال 1910 / 1289 لشگركشى سنگين حاكم لرستان ، منتصرالدوله را ، در حوالى بروجرد ، درهم شكستند ، به‌گونه‌اى كه او از شهر گريخت و بخشى از توپخانه‌اش را برجاى گذاشت . اما ، كمى بعد ، در آن سال آنها ، به نوبهء خود ، به وسيلهء سپاه 5000 نفرىاى ، شامل 1000 بختيارى به فرماندهى فرمانده جديد ، امير مفخم لطفعلى خان بختيارى ، تار و مار گرديدند و رئيس‌شان كشته شد . در بهار 1306 / 1927 بيرانوندها عليه حكومت پهلوى شورش كردند . آنها در ميان خرم‌آباد و بروجرد ، ناگه‌ان به يك هنگ پياده نظام يورش بردند و فرماندهء آنها را ، همراه با صد سرباز ، كشتند و بىدرنگ خرم‌آباد را نيز به محاصره درآوردند . اما طولى نكشيد كه نيروهاى دولتى آنها را پراكنده ساختند و در 1928 / 1307 آنها را كاملا شكست دادند . « 3 » به گزارش بخش اطلاعات دريانوردى بريتانيا ، كمى بعد ، در روزگار پادشاهى رضاشاه 5000 بيرانوند به نواحى قزوين و ورامين كوچانده شدند « 4 » . اما به گفتهء م . كيهان به نواحى قم ، ساوه و كاشان تبعيد گرديدند « 5 » . در 1949 / 1328 ، هنگامى كه دبليو . ا . داگلاس از لرستان ديدن كرد ، بيرانوندها تخت قاپو شده بودند و در فقر و تنگدستى وحشتناكى به سر مىبردند . « 6 » امروزه ، بيش‌تر بيرانوندها در بخش چقلوندى ، در جنوب غربى بروجرد ، سكونت دارند « 7 » . پيش از اين بيرانوندها تابستان‌ها را در چهل نابالغان و گرو مىگذراندند « 8 » و بسيارى از آنها زمستانها را در كوهپايه‌هاى كوههاى پل زال ، در

--> ( 1 ) . C . J . Edmonds , " Luristan : pish - i - kuh and Bala Gariveh " , The Geographical Journal 59 , 1922 , p . 345 . ( 2 ) . Wilson , p . 22 . ( 3 ) . H . Arfa , under Five Shahs , Edinburgh , 1964 , pp . 207 - 11 . ( 4 ) . Persia , British Naval Intelligence Division , 1945 , p . 100 . ( 5 ) . Jografia , II , p . 67 . ( 6 ) . Strange Lands and Friendly People , New York , 1951 , p . 100 . ( 7 ) . Razmara , Farhang , VI , pp . 4 , 34 , 112 . ( 8 ) . Wilson , p . 22 .