حسنعلى خان افشار
214
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
مىآيد . باده ، ازنا و مميل خاستگاه اصلى آنها است ؛ اما امروزه بهطور پراكنده از خرمآباد تا انديمشك سكونت دارند « 1 » . 15 . از طوايف عمله بودهاند كه در دربار حكمرانان لرستان ، و بر روى املاك خالصه كار مىكردند . « 2 » 16 . اين طايفه پيشتر در سراب داراى چقلوندى سكونت داشتهاند ، اما سرزمين آنها به تصرف بيرانوندها - تيرهء زيد على - درآمد و اكنون نيز در لرستان ، بهويژه در ميان باجولوندهاى سيلاخور ، پراكندهاند . « 3 » 17 . خان صحمدى « ؟ » 18 . از تيرههاى ايل پاپى است كه در دهستان ليريايى ، در نزديكى سفيد دشت ، سكونت دارند و مهمترين روستاهاى آنها ناىانگيز و چلريز مىباشد . « 4 » 19 . از طوايف مشهور لرستان است كه بسيارى دربارهء آنها مطلب نوشتهاند . ازاينرو مقالهء دايرة المعارف ايرانيكا را كه تازهترين آنها است و از سوى ديگر نشانگر ديدگاهها و داورىهاى يك نويسندهء خارجى دربارهء مردم لرستان مىباشد ، در زير مىآوريم : بيرانوند يكى از طوايف لر در لرستان پيشكوه است . اتى ويلسون از آن به عنوان « نيرومندترين » ، « وحشىترين و سركشترين » طايفهء لرستان ياد كرده است « 5 » . بر پايهء گزارش اچ . سى . راولينسون ، در آغاز سال 1800 م . / 1179 ق . اين طايفه به دو بخش تقسيم مىشده است : آليوندها و دشيوندها ، كه دومى ، در سدههاى گذشته از نواحى موصل به ايران آمدهاند « 6 » . در قرون 12 / 18 ، هنگامى كه كريم خان زند بسيارى از طوايف لر و لك و كرد را براى پشتيبانى از حكومت خود در حوالى شيراز اسكان داد ، طايفهء بيرانوند نيز جزو آنها بود . خوانين امروزى
--> ( 1 ) . نك : چريكف ، سياحتنامهء مسيو چريكف ، ص 44 ؛ امان اللهى بهاروند ، قوم لر ، ص ص 154 و 160 . ( 2 ) . نك : راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص 152 ؛ لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص 32 . ( 3 ) . نك : جغرافياى لرستان ( پيشكوه و پشتكوه ) ، ص 64 . ( 4 ) . نك : ساكى ، جغرافياى تاريخى و تاريخ لرستان ، ص 200 ؛ ايزدپناه ، حميد ، آثار باستانى و تاريخى لرستان ، ج 27 ص 149 ؛ امان اللهى بهاروند ، قوم لر ، ص 155 . ( 5 ) . Luristan , Simal , 1912 , p . 22 . ( 6 ) . " Nates on a March from Zohab . . . to Kirmanshah , in the year 1386 " , JRGS 9 , 1839 , p . 107 .