حسنعلى خان افشار

169

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

آن را نداشت كه گاوميش را دفع كند و حفظ مال نمايد . هيچ از بيش و كم دم نميزد و در حراست اجناس خود قدم برنمىداشت . آن‌قدر منتظر بود كه گاوميش به اختيار خود برود و كسى نمىتوانست اظهار شكايتى نمايد . آخر مردم عاجز شدند آن گاوميش را كشتند و در مقام مؤاخذه خود را بىطرف ساختند و حاجى نمىتوانست كه از براى يك حيوانى مردم انسانى را به سياست رساند . در اين عهد هر كس در خوردن شتاب كند و به عجله غذا خورد او را تشبيه به گاوميش حاجى ميرزا آقاسى مىكنند « 1 » . 3 . اين ده در 34 ك . جنوب غربى شهر رى و 2 ك . راه شوسهء تهران قم قرار دارد . در سال 1350 ش . جزو دهستان فشاپويه بخش رى شهرستان تهران بود و 328 نفر در آن سكونت داشت « 2 » . اكنون يكى از آبادىهاى دهستان حسن‌آباد بخش فشاپويهء شهرستان رى است و به دو قسمت : كناره‌گرد بالا با 43 خانوار و 215 نفر جمعيت و كناره‌گرد پايين با 65 خانوار و 320 نفر جمعيت ، تقسيم مىشود . « 3 » 4 . منوچهر معتمدالدوله ارمنى ، در آغاز ايچ آقاسىباشى و خواجه‌باشى فتحعلى شاه بود . نويسندهء تاريخ عضدى دربارهء او مىنويسد : شأن او به‌طورى بود كه اكثر اوقات در كارهاى بسيار عمدهء دولتى طرف مشورت خاقان واقع مىشد . وقت قمار با فرمانفرما و ملك‌آرا و سايرين روبه‌روى خاقان مرحوم مىنشست و حريف آنها بود . غالبا خاقان مرحوم مىفرمودند من با منوچهر خان شريك هستم . در همان زمان ملقب به معتمد الدوله بود . هر وقت خاقان بيرون مىرفتند ، معتمد الدوله پيش روى شاه بود و در عقب او گوهر خانم ، كه از زنان محترمه بود « 4 » . معتمد در روزگار محمد شاه هم‌چنان قدرت خود را حفظ كرد . بزرگترين خدمتش به محمد شاه سركوبى شاهك‌هاى مستقل خوزستان - محمد تقى خان بختيارى و شيخ ثامرخان كعبى - است « 5 » . در زمان حكمرانى بر استان‌هاى جنوب غربى ايران ، اصفهان را

--> ( 1 ) . اعتماد السلطنه ، صدر التواريخ ، ص 183 . ( 2 ) . سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 184 . ( 3 ) . مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( رى ) ، ص 180 . ( 4 ) . عضد الدوله ، احمد ميرزا ، تاريخ عضدى ، ص 45 . ( 5 ) . نك : لايارد ، سر اوستن هنرى ، سفرنامهء لايارد ، سراسر كتاب .