روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )

361

سفرنامه كلاويخو ( فارسى )

روابط بين تيمور و چين وخيم شد و سرانجام در 1405 تيمور بر آن شد تا چين را هم به قلمرو خود بيفزايد كه بهنگام گذشتن از سيحون در اترار درگذشت . « تنگوز » ( Tanguz ) يا « تونگوز » ( Tunguz ) و « دنگوز » ( Donguz ) به زبان تركى جغتاى بمعنى خوك است . « چيس خان » ( Chayscan ) يا چويس خان ( Chuyscan ) ممكن است ناشى از اشتباه املايى باشد كه اصل آن ( Chuycon ) است . و اصل اين نام در چينى « چينگتسو » ( Chingtsu ) است كه نام شخص امپراطور مزبور بوده است . رجوع كنيد به كتاب تيمور بيك مجلد دوم ص 428 و تاريخ چين ( History of China ) تأليف بولگر ( D . C . Boulger ) مجلد اول ( چاپ 1698 ) ص 356 و 431 و 441 . ص 227 س 7 - دربارهء چرم قرطبه ( Guadameci ) رجوع كنيد به حاشيهء فصل ششم . ص 229 س 16 - شرف الدين على يزدى ازين پذيرائى از سفيران مصر و اسپانيا توصيفى بدست مىدهد . اما البته وى در آن توصيف سفيران مسلمان را بر ديگران برترى مىنهد . بايد بخاطر داشت كه چون كلاويخو به خوى رسيد ، سفير مصر را در آنجا يافت كه زرافه‌اى با شش شتر مرغ براى پيشكش به تيمور همراه دارد . شرف الدين على يزدى نام سفير مصر را « منقلى بوقاى » ( Manghali Bugay ) كه رئيس تشريفات سلطان مملوك « برقوق » مرحوم بود ، ذكر مىكند . عدهء شتر مرغها كه شش تا يا نه تا بودند معلوم نيست . اما روشنست كه آنها را بر شتر آوردند و زرافه هم همهء راه از قاهره تا سمرقند را پياده پيمود كه مسافتى است برابر سه هزار ميل . رجوع كنيد به كتاب تيمور بيك ج 4 ص 180 و 184 و 194 . ص 230 س 9 - از باغ دلگشا و باغ چنار بابر امپراطور هند در اواخر قرن پانزدهم توصيفى بدست ميدهد . باغ دلگشا در جانب مشرق دروازهء فيروزه بوده است . رجوع كنيد به كتاب با برنامه تأليف بوريج ج 1 ص 78 . ص 233 س 3 - باسپانيايى Alhania از ريشهء عربى است . درين باره به فهرست Glossarie دوزى و انگلمان ص 145 بنگريد . ص 232 س 22 - تنگه يا تنكه سكهء رايج در سراسر سرزمين تاتار بود . كلاويخو جاى ديگر مىگويد اين سكه دو ريال نقرهء اسپانيا ، ارزش داشت كه برابر مىشود با بيش از يك شيلينگ پول انگليس .