روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )
168
سفرنامه كلاويخو ( فارسى )
از بازرگانان از هند كوچك * ميآيند و همه گونه ادويه ميآورند . بهترين انواع ادويهاى كه در بازارهاى سوريه براى فروش عرضه مىشود ، به اين شهر ميآورند . اين ادويه عبارتند از ميخك و جوز هندى و من و پوست جوز و غيره . اين ادويه هرگز به بازار اسكندرون نميرسد ، تا بتوان از مخازن آنجا خريد . هر گونه ابريشم از گيلان كه در كنار ساحل جنوبى درياى خزر واقع است و در آن كالاها و محصولات بسيارى ساخته و تهيه مىشود ، به اين شهر حمل ميگردد . ابريشم گيلان از سلطانيه به دمشق و ديگر قسمتهاى سوريه و تركيه و « كفه » « 1 » ( در كريمه ) صادر مىشود . ازين گذشته همه گونه ابريشم محصول شماخى ( واقع در شيروان ) كه پارچههاى ابريشمى در آن بسيار تهيه مىشود به سلطانيه صادر ميگردد و بازرگانان ايرانى و نيز بازرگانان ژن ونيز هم به آنجا ميآيند . اين كشورهايى كه ابريشم در آن تهيه مىشود ، همه چنان گرم هستند كه هر بيگانهاى كه به آن نقاط برود آفتاب زده مىشود و گاه باشد كه به مرگ انجامد . گويند كه آفتاب زدگى تا دل بيمار راه ميجويد و موجب تهوع و قى و سپس مرگ مىشود . بيمار آفتاب زده احساس مىكند كه شانههايش ميسوزد و ميگويند كه هر كس كه از آن جان بدر برد تا پايان عمر همواره زرد چهره يا خاكسترى سياهست و هرگز رنگ او به حال عادى باز نميگردد . از كشورهاى پيرامون شيراز كه نزديك مرز هند كوچك واقع است پارچههاى گوناگون ابريشمى و پنبهاى و تافته و كرپ و از « يسن » « 2 » و « سرپى » « 3 » و از استان خراسان پنبهء بافته و خام و قماش رنگارنگ بسيار بسلطانيه ميآورند . ازين پارچهها مردم اينجا استفاده ميكنند و از آنها جامه ميدوزند . استان خراسان ناحيهاى پهناورست ميان سرزمين تاتاران و هند كوچك و پس از اندك زمانى از قسمتى از آن استان كه بر سر راه ما به سمرقند
--> ( 1 ) - Kafa ( 2 ) - Yesen ( 3 ) - Serpi