قارص و مسائل ديگر ، موضوعاتى است كه موجبات سردى و كاهش علاقه ارمنيان را نسبت به اين كشور كه آزادكننده آنها است ، فراهم كرده است . روزى بازرگانى به ما گفت : درگذشته شاعران ما فقط درباره‌ى كشاورزى و طبيعت سخن مىگفتند ، ولى حالا شروع كرده‌اند ، همه‌اش درباره‌ى جنگ و كشتار شعر بسازند . فقط جنگ است كه استقلال و هويت اصلى ارمنيان را به آنان باز خواهد گردانيد . اكنون آرزوهاى آنان تحقق يافته ، و گورستان‌ها پر از گورهاى افسران روسى است كه در جنگ با ترك‌ها براى رهايى اين مسيحيان نمك‌نشناس ، كشته شده‌اند . گورستان بزرگ بر فراز تپه‌ى مجاور شهر و در افق‌هاى دوردست نظاره‌گر دشت خشك و لم‌يزرعى است كه تنها قله‌هاى پنج‌گانه و برف‌هاى دايمى كوه آلاگوز در اطراف آن نمايان است . روى گورها به سبك گزارش نامه‌هاى نظامى ، فهرست اسامى ، ميزان شايستگى و درجه‌ى افسران ، در كتيبه‌يى سرد و با خط جلى نقش بسته است . در گوشه و كنار گورستان ، جز سر قبر محقر و رنگ‌ورو رفته يك جوان يونانى ، گل ساده‌ى شاعرانه‌يى كه دور از سرزمين اوريپيد « 1 » و آقايان زالاكوستاس « 2 » و والائوريتيس « 3 » شكفته و پرپر شده بود ، منظره‌ى ديگرى تماشاگر را متأثر نمىكرد « 4 » .

--> - اصول دين و حتى تهديدى عليه اعتقادات ملى خود و در واقع نوعى اعمال نفوذ و مداخله‌ى غربىها در قلمرو مذهب مىدانند . م . ( 1 ) . Euripide : شاعر بزرگ يونانى ( 480 - 406 پيش از ميلاد ) . م . ( 2 ) . Zalakostas ( 3 ) . Valaoritis : هر دو شاعر و شخصيت سياسى يونانى هستند ، به خصوص والائوريتيس در قيام سال 1854 با ترك‌ها جنگيد و در سال‌هاى 1868 - 1864 نقش سياسى بسيار مهمى به عهده داشت . اشعار معروفى از وى به يادگار مانده است . م . ( 4 ) . عين سنگ نوشته‌ى قبر به زبان اصلى در كتاب چنين آمده است :