حال ، نقاشىهاى آن‌كه صحنه‌هايى از نحوه‌ى ايمان آوردن مريم ؟ « 1 » و ساير وقايع تاريخى را نشان مىدهند ، كم‌تر از اعجاز نيست . لباس اشخاصى كه در تصاوير ديده مىشوند ، به خصوص لباس ملكه ، عبارت از نيم‌تنه‌ى كوتاه و شلوار ارغوانى و كلاه بزرگ قرمز رنگى است و درخور آن است كه به دقت مورد بررسى و مطالعه‌ى لازم قرار گيرد . كليساى سوتى - تزخوولى « 2 » در واقع سن‌دنى « 3 » گرجستان است . در اين كليسا مقدارى زيادى از مقبره‌هاى شاهان ، كاتوليكوس‌ها ، شخصيت‌هاى معروف ، از جمله از شاه‌زادگان ، قبر موخران « 4 » و اوربليانى « 5 » ، آنتوان اول « 6 » ( 1788 ) ، دومنتيوس دوم « 7 » ( 1676 ) ، از ملكه‌ها آن آباشيدزه « 8 » ( 1749 ) ، روداما « 9 » ( 1679 ) و ماريان « 10 » ( 1680 ) و [ شاه‌زاده ] گئورگى دوازدهم « 11 » ( 1800 ) و سرانجام قبر ملكه تامارا همسر گئورگى يازدهم « 12 » ( 1684 ) - كه البته او را نبايد با همنام معروف خود ملكه‌ى افسانه‌يى گرجستان اشتباه كرد - قرار دارند . تمامى اين قبرها به‌طور ساده يا با سنگ‌هايى پوشانده شده‌اند و هركدام كتيبه‌يى كه نصف آن محو شده است ، دارد . در مخزن كليسا گلدان‌هاى مقدسى كه روى آنها با هنرمندى تمام كار شده و نسخه‌هاى خطى بسيار قديمى كتاب‌هاى مذهبى ، تصوير كوچك عيسى بر صليب كه از چوب صليب واقعى ساخته شده است و با نوارهاى مخمل سرخ رنگى اطراف آن را پوشانده‌اند ، نگهدارى مىشود . بعد از آنكه گرجستان به روسيه ملحق گرديد ، تمامى اين آثار متبرك به مسكو فرستاده شدند ، ولى در عرض يك شب خودبه‌خود دوباره به متسختا برگشتند . اين كليساى بزرگ تنها نشانه‌ى عظمت ديرسال و قديمى متسختا نيست ، بلكه كليساى سامتاورو « 13 » ( اسقف‌نشين ) كه در آن مير « 14 » ، چهل و سومين پادشاه گرجستان به خاك سپرده شده است ، همچنين معبد آنتيوخا « 15 » كه بر لب رودخانه واقع و عبادتگاهى است كه در دل يك تخته سنگ حفر و عينا از روى غار بيت‌لحم تقليد شده است ؛ و نيز

--> ( 1 ) . در اصل Miram . ( 2 ) . Sveti - Tzkhoveli ( 3 ) . Saint Denis : نام يك معبد قديمى در پاريس كه اجساد قديسين زيادى در آنجا مدفون شده است و تاج و شمشير و عصاى پادشاهى شاهان فرانسه را در آن كليسا نگهدارى مىكردند . م . ( 4 ) . Moukhran ( 5 ) . Orbeliani ( 6 ) . Antoine I ( 7 ) . Domentius II ( 8 ) . Anne Abachidze ( 9 ) . Rhodama ( 10 ) . Marianne ( 11 ) . George XII ( 12 ) . George XI ( 13 ) . Samthavro ( 14 ) . Mir ( 15 ) . Antiocha