ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
305
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
فصل هفدهم ايران امروز ديد كلى - كوههاى بزرگ - جادههاى پستى و طرح راهآهن - كشاورزى - صنعت - حيوانات و نباتات - ترك و فارس : ايلاتىها و تاجيكها - بورژوازى - مديريت - دادگسترى - ماليات - ارتش - كارمندان - مداخل - محاكم - وزيرها : امين السلطان - ميرزا تقىخان - خلقيات ايرانى - تشيع - سلسله مراتب مذهبى - فرقههاى مختلف - كتمان - صوفيه - يك انقلاب مذهبى - شاه - وليعهد - ظل السلطان - ايران ، ايالت روسى مساحت ايران 1647070 [ كيلومتر مربع ] « 1 » جمعيتش بالغ بر 7655000 نفر تخمين زده شده است . با توجه به اين آمار وسعت ايران سه برابر خاك فرانسه ولى جمعيتش پانزده برابر كمتر از جمعيت آن كشور است . قسمت اعظم اين كشور قابل سكونت و زندگى نيست . به غير از آذربايجان كه به وسيلهى نهرهاى پر آبى كه از كوهها سرچشمه مىگيرند ، آبيارى مىشود و منطقهى حاصلخيز ولى ناسالم واقع در ميان درياى خزر و البرز اغلب قسمتهاى فلات ايران را زمينهاى وسيع شنى يا خاك رس سخت و يا نمكزار فراگرفته است . گاهى در ميان قسمتهاى باير و لميزرع واحههايى واقعاند كه از طريق نهرهايى كه در كنار رودخانهها كنده شده است يا به وسيلهى قناتها سيراب مىشوند . بدون ترديد در دوران عظمت باستانى ، اين سرزمين ، سطح زير كشت قابل
--> ( 1 ) . در اصل هكتار نوشته شده است . ولى بهطورى كه مىدانيم هر هكتار معادل ده هزار متر مربع است . ضمنا مساحت خاك ايران كه از آن زمان تقريبا تغييرى نكرده ، در دايرة المعارف فارسى 1648000 كيلومتر مربع و در لغتنامه دهخدا و فرهنگ معين 1654000 كيلومتر مربع آمده است . ظاهرا رقمى كه اورسل آورده ، از همه دقيقتر است . م .