ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
263
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
است . شاه به عنوان حقشناسى از خدمات ! گذشتهى اين حيوان عليل كمك خرجى معادل 6000 فرانك براى او تخصيص داده ، ولى بديهى است كه محافظ اين گربهى ناخوش خوشبخت بيشتر از خود او از اين مبلغ سود مىبرد « 1 » . در كنار استخر بزرگى كه درياچه ناميده مىشود ، قايقهاى كوچك چرخدارى بسته شدهاند كه اختصاص به گردش و تفريح شاه و همسرانش روى آب دارند . در برابر اين استخر ، معروفترين قصر ارگ - شمس العماره ، يعنى خورشيد قصرها - بنا شده است . نظير تالار تختخانه اينجا نيز اتاق بزرگ چهارگوشى است كه به حياط چهارگوشى در سطح بسيار پايينتر باز مىشود . پلههاى مرمرى راهرو با مفرغ قديمى ايران در نهايت زيبايى تزيين شده است . ديوار ته تالار پوشيده از تابلوهاى كوچكى در اندازههاى مساوى است و هركدام منظرهى خاصى را نشان مىدهد . حاشيهى دور اين تابلوها به اشكال زيبا با آيينه و منشور تزيين شده است . دو ديوار جنبى نيز آيينهكارى است و دو گوبلن « 2 » زيبا - تاجگذارى فون « 3 » و پيروزى ونوس - هر دو هديهى لويى فيليپ « 4 » به محمدشاه روى آن ديوارها آويزان است . ايرانىها با بىپروايى تمام هر دوى اين پردهها را « كار غيرقابل تقليد بافندگان هنرمند خوى » مىدانند . پوشش سقف تالار نيز تماما بلوركارى است و در زواياى بين سقف و ديوارها با بريدهى آيينهها به طرز بسيار زيبايى اشكال جالبى خلق كردهاند . اگرچه شكوه بيش از حد اين قصر تا اندازهيى وحشى به نظر مىرسد ولى واقعا خيرهكننده است و به حق عالىترين نمونهى هنر تزيينى مدرن ايران را فقط در اين تالار مىشود تماشا كرد . دو اتاق كوچك به اين تالار وسيع راه دارد . روكش ديوار اتاقها نيز از مرمر يزد است .
--> ( 1 ) . دربارهى علاقه بچگانهى ناصر الدين شاه به گربهها ، مخصوصا گربه سوگلىاش ببرىخان ، در اغلب كتابهاى مربوط به آن زمان مطالب زياد و جالبى نوشته شده است . يكى از ايرادات شديد حاج سياح در كتاب خاطرات حاج سياح يا دوران خوف و وحشت به ناصر الدين شاه اين است كه به جاى اينكه او در انديشهى رفاه ملت باشد ، همهى وقت خود را با زن و گربه مىگذراند يا با سفر و شكار . م . ( 2 ) . Gobelin ( 3 ) . Faune : رب النوع روستاها در نزد روميان قديم . معمولا تصوير فون را به صورت يك حيوان پشمالو و شاخدار با پاهايى شبيه به پاهاى بز مجسم مىكردند . بارورى زمين و حاصلخيزى مزارع از تأثير او بود ولى ديدار اين رب النوع باعث مرگ مىشد . به نقل از لاروس بزرگ . م . ( 4 ) . Louis - Philippe : پادشاه فرانسه كه از سال 1830 تا 1848 در آن كشور سلطنت كرده و در سال 1850 در انگلستان درگذشته است . م .