ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )

257

سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )

كنار آن بيشه‌يى با چند درخت بيد كم‌رشد ، كاشته بودند ؟ ديوارهاى كاخ گلستان پوشيده از نقاشىهايى است كه از لحاظ هنرى ارزشى ندارد و بيش‌تر اين نقاشىها تصاوير سربازان مسلح را نشان مىدهند . لباس آنها عبارت است از كلاه‌هاى بخارايى مشكى ، نيم‌تنه‌ى نظامى قرمزرنگ و شلوارهاى زرد ؛ ولى اين جنگجويان به رغم سبيل‌هاى پرخاشگر و ابروان پرپشت كه نقاش خيلى سعى كرده است بلكه قيافه‌يى خشن و رزمجو به چهره‌ى خوب و درشت آنها - كه تماما ارغوانى و پف كرده است - بدهد ، اما آنها ظاهرى دوست‌داشتنى و دلپذير دارند . مضحك‌تر اينكه نقاش بىانصاف براى اين سربازان هيچ نقطه‌ى اتكايى در نظر نگرفته و آنها را در ميان زمين و آسمان آويزان نگه داشته است و آن‌گاه آنان پاهاى خود را در نوعى كفش‌هاى براق و باريك و بلند نااميدانه به سوى زمين دراز كرده‌اند بدون آنكه بتوانند جاى پايى براى خود پيدا كنند . اتاق وزارت خارجه وسيع و چهارگوش و سقف و ديوارهاى آن آيينه و بلوركارى شده است . يك قطعه فرش هرات - كه بزرگ‌ترين و زيباترين فرشى بود كه در اين شهر بافته شده است - كف اتاق را مىپوشاند . صندلىها و مبل‌هاى اين اتاق همه طلاكارى شده و رويه‌ى آنها از پارچه‌هاى زربفت است . ليكن زيور و زينت عمده‌ى اين تالار و در واقع گل سرسبد همه اشياء تجملى كه ما ديديم ، تخت معروف طاووس است كه به وسيله‌ى نادرشاه از « مغول بزرگ » هندوستان به غنيمت گرفته شده . پوشش خارجى اين تخت تماما از طلا است و سنگ‌هاى قيمتى زيادى نيز روى آن به كار رفته است كه پاره‌يى از زمردهاى آن حجم فوق‌العاده‌يى دارد . بالاى پشتى تخت ، خورشيدى از برليان در كنار دو طاووس كه آنها هم از برليان‌اند ، مىدرخشد . بهاى مادى چنين تختى غير قابل توصيف و تخمين به نظر مىرسد ولى تاورنيه « 1 » كه آن تخت را قبلا در دهلى ديده بوده است ، قيمت آن را در حدود صد و پنجاه ميليون [ فرانك ] تخمين زده است . موزه‌ى جديد كه به وسيله‌ى ناصر الدين [ شاه ] براى حفظ و نگهدارى مجموعه‌هاى هنرىاش احداث شد ، نزديك وزارت خارجه واقع است . روى پلكان‌ها چند كله‌ى بز

--> ( 1 ) . شرح سفرهاى J . B . Tavernier به تركيه ، ايران و هند اول بار در سال 1724 در شش مجلد در پاريس چاپ و منتشر و اين سفرنامه‌ى معروف به فارسى نيز ترجمه شده است . اما گفتنى است كه اين تخت غير از آن تختى است كه نادرشاه از هند آورده است ، بلكه آن را به دستور فتحعلى شاه در اصفهان ساخته و به نام طاووس خانم ، زوجه‌ى محبوب او ، تخت طاووس ناميده‌اند . م .