بعد از ترك كردن كوچه‌هاى بدبوى اين گتوى « 1 » نفرين شده ، استنشاق هواى مطبوع غروب ، سپس دود كردن يك دانه سيگار هاوانا « 2 » و تماشاى قله‌ى دماوند كه آخرين اشعه خورشيد به آن رنگ ياقوت زده بود درحالىكه شهر در تاريكى غم‌انگيزى فرومىرفت ، چقدر دلپذير بود ! بازار يا اگر بهتر بگوييم محله‌ى بازار تمام قسمت جنوب شهر را اشغال كرده است . از ميدان توپخانه به وسيله‌ى كوچه‌هاى مختلفى مىشد به آنجا راه يافت ولى خيابان الماسيه كوتاه‌ترين و زيباترين راه بود . اين خيابان پهناور و پر رفت و آمد به در اصلى اندرونى شاه - كه در الماسى نام داشت - منتهى مىشد . سردر الماسيه عبارت از تاق بزرگ سرخ‌رنگى بود كه تزيينات زيادى به شكل ستاره يا لوزى آيينه‌كارى شده‌يى داشت و تلألؤ بلورهاى سطح سردر آن به حق اين دروازه را با اين عنوان محتشم معروف كرده بود . در طرفين در ورودى ، داخل تاقچه‌ها ، چند مجسمه‌ى مفرغى كه مشعل‌دانى به دست داشتند ، جاى گرفته بود . قسمت فوقانى تاق جايگاه پهناورى داشت كه شاه از آنجا مراسم كشتىگيرى را كه در بعضى از عيدها برگزار مىشد ، تماشا مىكرد . از سردر الماسيه خيابان نايب السلطنه كه در كنار آن ديوار اندرون و طارمى چوبى سبزرنگى كه دور باغ‌هاى اتاق نظام [ وزارت جنگ ] كشيده بودند ، آغاز مىگرديد . اين باغ‌ها هميشه پر بود از سربازهايى كه در انتظار دريافت نامعلوم مواجب‌شان با بازى و شوخى و صحبت و خنده و يا دود كردن سيگار خود را مشغول مىكردند . انتهاى خيابان نايب السلطنه به ميدان شاه مىرسيد . در وسط اين ميدان حوض بزرگى وجود داشت كه فواره‌هاى آن باعث تفريح و سرگرمى بىكاره‌ها و ولگردهايى بود كه در اين محل بيش از هر جاى ديگر گرد مىآمدند . توپ معروف مرواريد كه به وسيله‌ى شاه عباس در هرمز به غنيمت گرفته شده در اين ميدان روى سكوى كم‌ارتفاعى ، ميان حوض و جايگاهى به نام نقاره‌خانه گذاشته شده است . اين آلت قتاله اكنون درست براى هدف متضادى مورد استفاده قرار مىگيرد ، به اين معنى كه اين توپ پناهگاه يا به اصطلاح بست قابل اطمينانى براى افراد تحت

--> ( 1 ) . Ghetto كلمه‌ى ايتاليايى به معنى محله‌ى مخصوص يهوديان . م . ( 2 ) . كريستف كلمب اولين بار دود كردن توتون و تنباكو را در جزيره‌ى كوبا ديده است و با آنكه اين گياه از آن جزيره به ساير نقاط دنيا رفته ، هنوز هم بهترين توتون در كوبا ، به ويژه در پايتخت آن هاوانا به عمل مىآيد . م .