خواهند شد . نتايج وحشتناك و نفرت‌انگيز اين ايلغار اروپايى چه خواهد بود ؟ جامه‌هاى رنگارنگ ، شلوارهاى گشاد ، كلاه‌هاى پوستين باابهت ، جاى خود را به ردنگت تنگ و چسبان ، شلوارهاى انگليسى ، كلاه‌هاى كوچك خواهند بخشيد . لوكوموتيوها ، آهوها و چادرنشينان را از دشت‌ها فرارى خواهند داد . دود كارخانه‌ها ، گنبدهاى طلايى مساجد را سياه و كثيف خواهند كرد . . . و در نهايت تمدن ما براى يكى از كم‌نظيرترين كشورهاى جهان - كه هنوز خود را با مظاهر دروغين آن آلوده نكرده است - علىرغم بعضى از محاسن انكارناپذير خود يكنواختى ملال‌انگيز و ابتذال واقعى به ارمغان خواهد آورد . خيابان شميران نيز به ميدان توپخانه منتهى مىشود و روبه‌روى آن خيابانى است به نام خيابان مريضخانه كه يك راست به دروازه قزوين مىرود . اروپاييان خيابان شميران را كوى گاز نيز مىناميدند ، زيرا در اين خيابان بود كه كارخانه آقاى بواتال « 1 » با سردر بدقواره‌اش درست روبه‌روى در بزرگ بيضى شكلى كه تصوير رستم را در حال غلبه بر ديو سفيد رسم كرده بودند قرار داشت . اين صحنه از داستان‌هاى شاهنامه نشان مخصوص سردر اغلب حمام‌هاى ايران است كه ورود به آنها براى مسيحيان ممنوع است . بعضى از كارگران حمام ، در انتظار مشترى ، درحالىكه تا كمر لخت و عريان هستند زير جلوخان حمام با كشتى خود را سرگرم و بدنشان را گرم مىكنند . بعض ديگر در آستانه‌ى قهوه‌خانه‌يى كه به‌طور عجيب طبق ذوق متداول اين مملكت نقاشى شده ، مىنشينند و چاى مىخورند . اين قهوه‌خانه‌ها در واقع پديده‌ى « 2 » جديدى است . سابقا حكومت اجازه‌ى تأسيس چنين جاهايى را نمىداد ولى شاه بعد از مراجعت از اروپا دستور داد چند تا قهوه‌خانه داير شود . حتى اخيرا رستوران بزرگى تأسيس شده كه به وسيله‌ى يكى از شاه‌زادگان طراز اول رسما افتتاح گرديد . اما علىرغم حمايت مقامات عالى ، كار نكرد و ورشكسته شد . اكنون از اين نوع رستوران‌ها فقط يكى به نام حوضخانه « 3 » در خيابان دولت باقى مانده است كه پاتوق افسران و ارمنيان خوش‌گذران

--> ( 1 ) . M . Boital فابيوس بواتال متخصص كارخانه‌ى چراغ گاز تهران بود و امتياز ديگرى نيز از قبيل تأسيس كارخانه‌ى برق و گاز تهران ، ساختن راه‌آهن رشت به تهران از دولت آن روز به دست آورده بود . م . ( 2 ) . شايد در دوران سلسله قاجار پديده‌ى جديدى بود ولى از اين قهوه‌خانه‌ها در زمان سلطنت شاه عباس كبير به وضع بسيار آبرومندى در همه جا داير بود و در آنها از مهمان‌ها و مشترىها بيش‌تر با قهوه پذيرايى مىشد . م . ( 3 ) . اسم اين رستوران Gogue's Khaneh چاپ شده كه احتمال مىرود همان حوضخانه باشد . م .