پول به محافظ كاروانسرا انعام بدهد او را سخت خوشحال خواهد كرد . مبلغ اين پول هر قدر هم ناچيز باشد ، او با حق‌شناسى تمام آن را مىگيرد و در حق مسافر و سالم گذشتن از راه‌هايى كه در پيش دارد ، دعاى خير مىكند . محافظين كاروانسراها معمولا مردمان خوبى هستند و اين محافظين و چارودارها به عنوان شريف‌ترين و درستكارترين افراد ايرانى همه جا شهرت دارند . چون مىخواستيم هرچه زودتر از خرزان حركت كنيم ، به جاى ناهار به يك تكه بيسكويت و مقدارى نوشيدنى قناعت كرديم . ولى محافظ آن كاروانسرا راضى نشد كه بعد از آن همه راه‌پيمايى به چنين ناهار مختصر و ناچيزى بسازيم ، به ما اشاره كرد كمى صبر كنيم بلافاصله به آشپزخانه دويد و با يك ظرف بزرگ پلو كه رويش زعفران ريخته بودند و چند تخم‌مرغ نيمرو شده ، به جاى طاقچه مانندى كه ما روى آن نشسته بوديم ، برگشت . البته ما نيز به نحو احسن اين محبت صميمانه را تلافى كرديم . خرزان از بلندترين نقطه‌ى گردنه زياد دور نبود . بعد از گذشتن از يك معبر تنگ و باريك - كه به نام تنگه هفت‌باد معروف است - به آنجا رسيديم . اما وقتى كه از گذرگاه مىگذشتيم هيچ بادى نمىوزيد . از بالاترين نقطه‌ى كوهستان ، چنان منظره‌ى باصفايى ديده مىشد كه مسافر همه‌ى خستگى راه را فراموش مىكرد . روبه‌روى ما دشت پهناور انگور محل ؟ « 1 » با آبادىهايى كه در فواصل مختلف پخش شده بودند و راه آنها از ميان تپه‌هاى قرمزرنگى مىگذشت ، گسترده شده بود . در انتهاى افق نقطه‌ى بزرگ تيره‌يى سواد قزوين را نشان مىداد . در سمت شرق ، كوه تخت سليمان ( 4844 متر ) با غرور تمام ، قله‌ى هنوز پوشيده از برف خود را به سوى آسمان برافراشته بود . در سمت شمال غربى ، سايه‌يى از كوهستان‌هاى سبلان ( 4400 متر ) و سهند ( 3360 متر ) از پشت مه رقيقى ديده مىشد و در جنوب كوه خاكسترى رنگ خرقان به روى افق پرده مىكشيد . اولين ده در آن طرف گردنه ، مزرعه « 2 » ى [ ملاعلى ] نام داشت ؛ روستاى ناچيزى با چند خانه محقر كه با خاك قهوه‌يى رنگ ساخته شده بودند . سرازير شدن به فلات عراق عجم كه در ارتفاع 3000 پايى درياى خزر واقع است ، راه كوتاه و نسبتا آسانى

--> ( 1 ) . Angour - Mahal ( 2 ) . در اصل mazreh . مرحوم امين الدوله در سفرنامهء خود مىنويسد : به تصور آنكه مزرعه‌ى ملاعلى نزديك است ، گفتيم كه مىرويم و ناهار را آنجا خورده ، پس از قدرى استراحت و رفع خستگى به منزل چاپارخانه پاچنار خواهيم رفت . سفرنامهء امين الدوله . با مقدمه دكتر على امينى ، انتشارات توس 1354 ص 27 . م .