ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
184
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
بودند تكتك كنار جاده روييده بودند . فردوسى گويا مناظر وحشى اينجا را براى صحنههاى اصلى بعضى از حماسههاى شاهنامه انتخاب كرده است . بهطورى كه جلودار مىگفت رستم ديوهاى بدكار را - كه ساكنان دهكدهيى در مجاورت كوه درفك را به سنگ تبديل كرده بودند - در همين جا شكست داده است . بنا به گفتهى او فرنگىها كه از به دو تولد تحت حمايت ديوها زندگى مىكنند ، نبايد هيچ وقت از آنها ترسى به دل راه دهند . به اين ترتيب بديهى است كه ما از ديوهاى اينجا نمىترسيديم ولى همهى حواسمان جمع بود تا با دقت تمام اسبها را از بالاى پرتگاههاى خطرناك - كه نام جاده روى آن گذاشته بودند - به سلامت عبور دهيم . درهى سفيدرود به تدريج تبديل به گردنهى تنگ و باريكى شد كه مسير راه را در بالا پر پيچ و خم مىكرد . اين كورهراه بزرو براى عبور اسبها بسيار سخت و خطرناك بود ، ولى با وجود اين يابوهاى بيچارهيى كه وزن ما را تحمل مىكردند ، با چنان اطمينان خاطرى در آن راه قدم برمىداشتند كه محال بود اسبهاى اصيل به اين خوبى از راه بگذرند . هميشه تندباد عجيبى در اين راهرو باريك مىوزد . وقتى كه به روى پل منجيل رسيديم ، شدت وزش آن به نهايت رسيده بود و فشار باد به اندازهيى زياد بود كه وقتى از روى پل پشت ماهى پنج چشمه به زحمت بالا مىرفتيم ، كم مانده بود ما را از روى زين پايين بيندازد . اين پل - كه سرحد ايالت گيلان و عراق [ عجم ] محسوب مىشود - از طرف چاروادارها به نام پل دوباد معروف شده است . سرتاسر سال روى اين پل چنان بادى مىوزد كه اغلب حيوانات باركش را با بارشان و به طريق اولى هر اسبى را با سوارش به پايين پرت مىكند . در فصل تابستان جهت باد از سمت بحر خزر به جانب جنوب است ولى در زمستان جريان آن در جهت عكس تغيير مىكند . بيان علت اين تغييرات جوى بسيار ساده است : از شكاف باريك درهى سفيدرود ، مانند يك لوله بخارى ، در تابستان جريان هواى سرد كرانهى دريا و در زمستان هواى گرم فلات مرتفع به سوى طبقات بالايى كه پر از هواى گرم و دمكردهيى است ، كشيده مىشود . ولى چاروادارها اين عامل طبيعى را به نحو ديگر و به طرز شاعرانهيى توجيه مىكردند . به اعتقاد آنها در ايجاد اين تندباد و توفانها - كه شبانهروز گرد و خاك روى پل را با شدت هرچه تمامتر مىروفتند - دست شرارت ديوها ، اين دشمنان نفرين شدهى بشريت ، در كار بود . چاپارخانهى منجيل در بهترين نقطهى دهكده واقع شده ، و اين دهكده مجموعهيى