ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
131
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
فصل نهم زير باران منظرهى عمومى يليزاوتپول - بازار - مسجد شاه عباس - ميدان - كاروانسراها - مهاجران هلنندورف - زندانى باران - يك خان از تبار تاتار ولى در لباس پاريسى - باز هم باران - مينگه چوير - شماخلينسك - آقداش - لياكى - در راهآهن - دشت مغان - حولوحوش باكو جمعه 15 . يليزاوتپول « 1 » قيافهى قديمى ايرانى خود را هنوز هم حفظ كرده است . به غير از محلههايى كه اخيرا توسط روسها در كنارهى راست رود گنجه ساخته شده و چند كوچهى ارمنىنشين ، بقيهى شهر كلا قيافهى شهرهاى آسيايى را دارد . كوچهها عريض است و در دو طرف آن در كنار دو رشته جوى ، به رديف درخت كاشتهاند . خانهها در وسط باغهايى پر از درختان ميوه از قبيل توت ، انار ، هلو ، گردو و انگور ، ساخته شده و از بيرون مطلقا ديده نمىشوند . در اين خانهها تاكهاى بسيار بزرگ به دور شاخههاى بلوط مىپيچند و بالا مىروند و آدم با تعجب مىبيند كه از نوك بلند درختى كهنسال ، خوشههاى سرخ انگور و شاخ و برگ درخت مو سردرآورده است . از دور شهر شبيه پارك بزرگى است و در گوشه و كنار آن منارههاى مسجدها يكبهيك ديده مىشود . در
--> ( 1 ) . Elisabethpol : همانطور كه قبلا نيز توضيح داده شده است ، نام قديمى و واقعى اين شهر گنجه است كه بعد از واگذارى آن به موجب عهدنامهى گلستان ( 1228 ه ق / 1831 م ) به روسها نام آن را اليزابتپول يا با تلفظ روسى به يليزاوتپول تغيير دادهاند . در سال 1924 م نام اصلى آن دوباره احياء شد ولى از سال 1935 به نام سرگى ميرونويچ كيروف ، يكى از سران انقلاب اكتبر كه به فرمان پنهانى استالين در سال 1934 در لنينگراد به قتل رسيده بود ، به كيروفآباد نامگذارى شد . اين شهر محل زندگى شاعر نامدار ايرانى ، نظامى گنجوى است و اخيرا باز نام سابق و تاريخى خود را بازيافته است . م .