فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )

37

سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )

جدى بودن اين موضوع كاملا آگاهند و عدهء زيادى از كارمندان دولت و ايرانيان روشنفكر امروز به اين نكته اذعان دارند كه اعتياد به ترياك ، خود يك بدبختى و مصيبت ملى است . به موجب قوانين كشورى ، كارمندان دولت بايد از كشيدن يا خوردن ترياك خوددارى نمايند . بيست سال قبل مجلس شوراى ملى ايران روشى براى نظارت در اين امر اتخاذ كرد ؛ ولى منافع قطعى و بدون شرط و قيد اين كار هنگفت است و اين موضوع كه دولت بر اين امر نظارت مىكند به حل اين مسئله كمك نكرده ؛ زيرا اين مسئلهء مهمى است . بايد به خاطر داشت كه در ايران موضوع ترياك را به عنوان پيشه و كسب مورد توجه قرار مىدهند نه نوعى اعتياد . طرز عجيب كشت اين محصول و فاصله‌هاى زياد بين شهرها و مسئلهء جمع‌آورى و حمل ترياك به انبارهاى دولتى ، نظارت بر اين كار را دشوار و قاچاق آن را آسان مىسازد . مخصوصا در كشورى كه براى حمل و نقل از حيوانات باركش استفاده مىشود . ترياك در مقابل زيانهايى كه دارد داراى خواصى طبى نيز مىباشد . در اين نواحى وسيع مخصوصا در قصبات و دهات كوهستانى و پربرف ، كه سرمازدگى شيوع فراوان دارد ، ترياك داروى شفابخش سهل الوصولى است . بايد به خاطر داشت ايران كشورى است كه در آن پزشك در شهرهايى پيدا مىشود كه صدها كيلومتر صحارى متروك بين آنها فاصله است . كشت ترياك بيش از ساير محصولات سودآور است . اين موضوع در سال 1870 فاش گرديد . كشاورزان ايرانى فورا زمينهاى زراعتى خود را به كشت خشخاش اختصاص دادند . در نتيجه در سال 1871 - 1872 قحطى سختى بروز كرد . توليد و حمل و نقل ترياك بسيار سهل است . در كشورى كه تجارت ترياك از لحاظ ارزش بين صادرات هنوز مقام سوم را داراست نظارت بر آن و جلوگيرى از نفوذ اين داروى سمى و مهلك و همچنين جلوگيرى از تأثير سوئى كه در مردم دارد بسيار مشكل است و گفتن آن از عمل كردن خيلى سهلتر مىباشد ؛ از اين گذشته ايران به پول احتياج دارد . سوءاستفاده از ترياك بلايى بر ايران وارد آورده كه رفع آن به آسانى ميسر نيست . اگر اين موضوع صحت داشته باشد كه ترك عادات و رسوم ديرينه مدت زيادى وقت مىخواهد ايران بايد مدت زيادى با اين رسم و عادت مبارزه نمايد . از زمان سومريها ، يعنى پنج تا شش هزار سال قبل از ميلاد مسيح ، خشخاش را مىشناختند و در حدود هفتصد تا هشتصد سال قبل از ميلاد از آن به عنوان دارو استفاده مىكردند . تقريبا در صد