فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
343
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
مسافرت به تهران در حال حاضر در مسافر ايجاد مىكند ، چه تهران يك شهر شرقى نيست بلكه تقليد ضعيفى از يك شهر اروپايى است . شعار تهران امروز اين است « جنبهء شرقى را كنار بگذاريد و همه چيز را غربى كنيد » . به زودى با سرعتى كه پيشرفت و ترقى خيابانهاى تهران را لگدمال مىكند فقط سفارتخانهها و نمايندگيهاى خارجى آداب و سنن آن را حفظ خواهند كرد . تهران به هيچ وجه فاقد زندگى اجتماعى نيست ، چه هيئتهاى سياسى تقريبا كليهء كشورهاى اروپايى و امريكا در اين شهر سفارتخانه دارند و نمايندگيهاى شركتهاى دائمى اروپايى نيز در تهران مىباشند . اغلب كارمندان سفارتخانهها به داشتن باغهاى زيبا مباهات مىكنند . از اين حيث ، باغ سفارت روس و انگلستان از ديگران متمايز و داراى مساحت زياد است . تهران فاقد ابنيهء زيباست ، چه مساجد و مدارس زيبايى ندارد و قصور سلطنتى آن نيز مانند قصور سلطنتى واقع در اصفهان مشخص و مشهور نيست . « شمس العماره » كاخى كه داراى دو برج است ؛ بناى مشخص و مشهور خيابانى است كه به بازار منتهى مىگردد . « كاخ موزه » ( كاخ گلستان ) شايد حاوى متنوعترين مجموعههاى دنيا باشد . « تخت طاوس » درخشان و پرتلألؤ را اغلب به آبشار نياگارا و كاخ بلور « 1 » تشبيه كردهاند . يكى از خيابانهاى تهران ، كه بيش از ساير خيابانهاى اين شهر در آن آمد و رفت مىشود ، خيابان لالهزار است . لالهزار بانداستريت « 2 » ايران است و تعداد زيادى از مغازههاى آن از جعبه آيينههاى مغازههاى مغرب زمين تقليد مىكنند . در اين خيابان نالهء چندين گرامافون اغلب در هوا بلند است و مجسمههاى مومى در جعبه آيينهها ( گرچه حرارت آفتاب به آنها صدمه زياد مىزند ) موجب تفريح اروپاييان و مورد علاقهء شديد خريداران ايرانى و مخصوصا افراد عشاير است . جوانان خودآراى ايرانى خيابان لالهزار يا باند استريت تهران ، لباس خود را از پارچهء شطرنجى قفايى خيلى كمرنگى انتخاب مىكنند كه به يك نسخهء خطى در زير نور چراغ شبيه است . كلاه پهلوى آنها كه به رنگ مشكى مانند كلاه افسران است و از حيث گرانى با كلاه بازرگانان رقابت مىكند ، بايد با لباسشان متناسب باشد .
--> ( 1 ) . Crystal Palace نام قصرى است كه به مناسبت تأسيس نمايشگاه معروف 1851 م در هايد پارك لندن از شيشه و آهن ساختند . - م . ( 2 ) . Bond Street از خيابانهاى معروف لندن . - م .