فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
287
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
گونه مواقع اطمينان داشتن مشكل است ، چه با نزديك شدن يك فرنگى فورا چادرها در اطراف بدنها پيچيده مىشود . صورتهاى گرد پوشيده مىشود و مانند لاكپشتى كه سر را زير لاك خود پنهان مىكند ناپديد مىگردد . تنها چيزى كه مىتوان مشاهده كرد چشمى است كه اطراف آن را سياهترين سرمهها احاطه كرده . زنان تا عبور مرد بيگانه به همين حال مىنشينند . گويى دستهاى از ساحران افسانهاى هستند كه يك لحظه جهش برق به طور غير منتظر چشمهاى شرقى آنها را يكى پس از ديگرى روشن مىسازد . بعد از يكى دو دقيقه صداى قهقههء خنده يا شيون به گوش مىرسد . زندگى از نو آغاز مىگردد . قبور به طور كلى بناهاى سست و بسيار كمعمقى است . در كشورهاى خارج به واسطه گرمى هوا نمىتوان زياد در بناى قبور صرف وقت كرد . در اين گونه ممالك گورها در انتخاب شكار خود شتاب مىكنند . در ايران قبورى كه مخصوص زنان حفر مىكنند داراى عمق بيشترى است . شايد به اين جهت كه آنها به رفتن به بهشت اميد كمترى دارند . مردان در طول زندگانى خود با اين اميد دلخوش هستند كه پس از مرگ استخوانهاى آنها در محوطهء آستانهاى مقدس مشهد يا كربلا يا قم دفن شود و به اين جهت آرامگاههاى آنها بناهاى موقتى است و جسد آنها فقط براى يك فصل در آنجا مدفون مىباشد . عمق اين قبور در بعضى از موارد به اندازهاى اندك است كه شغالها و سگهاى ولگرد آنها را كنده و از محتويات آن شكم خود را سير مىكنند . بعضى از اوقات كه باد از محل نامساعدى مىوزد به واسطه نازكى طبقات خاك ، شخص از موقع جغرافيايى گورستان ده بيش از آنچه بايد ، آگاه مىگردد . در مشهد گورستانى وجود دارد ( كه در بهترين محل خارج بست واقع شده جايى كه منارهها و گنبد طلايى ديده مىشود ) كه به داشتن فاضلاب روبازى مباهات مىكند و با ديدن اين منظره شخص به حالت تهوع دچار مىگردد . ولى تنها مشهد نيست كه داراى محلات متعفن و مشمئزكننده مىباشد ، چه كرمانشاه مىتواند ادعا كند كه از اين لحاظ در درجهء اول واقع شده است « 1 » . ابياتى از كلريج « 2 » با اين مورد تناسب دارد : « من هفتاد و دو نوع بوى متعفن را برشمردم ، كه همه به خوبى توصيف شده و چندين
--> ( 1 ) . اشاره به رودخانهء آب شويان است كه ميان كرمانشاه جارى است و در عين حال فاضلاب شهر به شمار مىرود و از قرار معلوم درين ايام دولت تصميم گرفته است كه روى اين نهر كثيف را بپوشاند . - م . ( 2 ) . Coleridge شاعر انگليسى ( 1772 - 1834 م ) .