مناظر و آهنگهاى اصفهان اصفهان به عكس ساير شهرهاى ايران ، هنوز آثارى از شكوه و جلال گذشتهء خود را حفظ كرده است كه مىتواند آنها را به مسافران عرضه دارد . به علاوه ، اين آثار شواهد و مدارك محسوس و زنده‌اى است از تاريخ و عظمت گذشتهء اين شهر كه مسافر مىتواند آنها را از نزديك بازديد و مطالعه نمايد . در اغلب شهرهاى ايران ابنيهء مقدس با ديوارهاى خراب و لغزانى ، كه خاك از هم پاشيده و تجزيه شدهء قرنها مانند حايلى آنها را بر پا نگاهداشته ، يافت مىشود ؛ ولى هيچ يك از اين ابنيه ، جذبهء آثار تاريخى اصفهان را ندارد و تا آن اندازه جالب توجه نمىباشد . تهران ، پايتخت ايران ، گذشتهء درخشانى كه بتواند به آن افتخار كند ندارد و اگر قلهء باشكوه و پربرف دماوند از عقب ، و شهر رى از جلو آن برداشته شود يك شهر ملال‌آور مركزى خواهد شد كه فاقد مناظر زيبا و آثار تاريخى است . مشهد ، شهر مقدس ايران ، به مسافر غير مسلمان اجازه مىدهد كه فقط از منظرهء خارجى ديدنيهاى آن لذت ببرد . يعنى بايد در مسافتى بسيار دور و در محلى كه تا قوزك پا در خاك فرو مىرود يا در جايى كه بوى تعفن مشام را آزرده مىسازد بايستد و گنبدهاى طلايى اين زيارتگاه مقدس و مناره‌هاى آن را كه با كاشيهايى به رنگ زمرد و فيروزه پوشيده شده تماشا كند . اين تنها منظرهء اين زيارتگاه است كه غير مسلمانان مىتوانند آن را مشاهده نمايند . همدان نيز غير از كوه پوشيده از برف الوند و « آرامگاه استر » ، پيرايه و زينتى ندارد . سوابق تاريخى آن ، كه مربوط به داريوش و اسكندر و بخت النصر است ، براى آن بزرگترين افتخار محسوب مىشود . كرمانشاه در بين راهى كه به بيستون منتهى مىشود واقع گرديده است . خرابه‌هاى كرمان نيز فقط يادگارى از حملهء