فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
242
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
ساخته شده است و نمايندهء نوعى تابوت است . توضيحاتى كه دربارهء مقصود و منظور آن توسط مردم شهر يزد داده مىشود قدرى مبهم است . هنگام اجراى مراسم از يك طرف اين چوببست عظيم تعدادى خنجر مىآويزند و طرف ديگر را با آيينه و شالهاى گرانقيمت و پارچههاى ابريشمى تزيين مىكنند و با كمك معجزهآساى ( حضرت معصومه ) در خيابانها حركت مىدهند . گفته مىشود كه حضرت معصومه ( ع ) براى ديدار برادر خود حضرت رضا مىرفت در شهر قم وفات يافت و در آنجا مدفون گرديد . بديهى است كه اين چوببست حركت مىكند ولى صدها نفر مردى كه چهره و بدن آنها از عرق و خون پوشيده شده و براى اينكه افتخار حركت دادن نخل نصيب آنها بشود در يك روز گرم و خفقانآور آن را حمل مىكنند در اين معجزه بىاثر نيستند . احساسات مذهبى در شهر يزد خيلى جديتر از اغلب شهرهاى ايران است . قبل از ماه محرم مجالس وعظ و روضهخوانى در بازارها بر پا مىشود و در طى برگزارى اين مراسم از ورود فرنگيها به نواحى بخصوصى ممانعت به عمل مىآيد . اين مجالس وعظ و روضهخوانى احساسات مذهبى مردم را تحريك مىكند و موجب مىشود كه آنها در لحظهاى از هيجان و بىخودى ، خود را زنجير بزنند . يكى از وقايعى كه در مراسم ماه محرم كليهء شهرها و نقاط ايران به معرض نمايش گذاشته مىشود به قرار ذيل است : گفته مىشود كه هنگام وقوع واقعهء كربلا يك سفير فرنگى شفاعت شهيد مقدس را كرد . به يادبود اين اتفاق يك نفر ايرانى به جامهاى ، كه از نظر مسلمين لباس انگليسى است ، ملبس مىشود و براى نشان دادن مراتب قدردانى شيعيان در مقابل اين كار خير ، نقش مهمى را در اين مراسم عهدهدار مىگردد . از نظر مردم مغرب زمين جامهء اين شخص بسيار بىتناسب است ؛ ولى از نظر ايرانيان وى نقش مهمى را عهدهدار مىباشد . در ابتدا يك زين ساخت انگلستان را براى اين سوار به وام مىگرفتند ولى سال گذشته در اصفهان او را سوار اتومبيلى كردند و براى اينكه سر و وضع هنرپيشه را با وضع معمول روز سازگار كنند ، و از اين حيث تماشاگران را بيشتر تحت تأثير قرار دهند ، يك دست لباس كهنهء مخصوص شب به او پوشانيدند و يك كلاه حصيرى بر سرش گذاشتند . وى در حالى كه ايستاده بود به تماشاگران تعظيم كرد و از پشت دوربين مخصوص اپرا آنها را نگاه كرد و براى كار خيرى كه انجام داده بود مورد تحسين فراوان واقع شد . چنين به نظر مىرسد كه هنگام اجراى اين مراسم احساسات ضد فرنگى وجود ندارد بلكه احساسات ضد سنى بيشتر است . شب بخصوصى براى سوزاندن پيكر عمر غاصب اختصاص داده