فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
200
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
عقب بدن الاغ فرو مىكنند تا حيوانات خسته را مجبور سازند كه تندتر راه بروند . در آن كشور نسبت به حيوانات ، به استثناى شتر و گوسفند و بز ، با يك ظلم و بيرحمى عمدى كه موجب تنفر اروپاييان مىگردد رفتار مىشود . وقتى كه اسبهاى عربى با قبايل بدوى زندگى مىكنند با آنها مثل كودكان خانواده رفتار مىشود . ولى هرگاه در شهر رانندهاى را كه اسب خود را از روى شرارت مىزند سرزنش كنيد به شما لقب « ديوانه » يا « انگليسى فضول » مىدهد . با اينهمه ، مردم از هر طبقهاى كه باشند گل دوستاند . بعضى از اوقات در كوچههاى كثيف ، كه ديوارهاى آن از گل ساخته شده ، از در خانهاى كه اتفاقا باز مانده مىتوان ديوارى را مشاهده كرد كه يك درخت ، شاخ و برگ خود را به روى آن گسترده و صاحبخانه با همان دقتى كه اليزابت از گلدان ريحان خود مراقبت مىكرد ، از آن مواظبت به عمل مىآورد . ولى بندرت مىتوان به باغ خصوصى اغنيا و فقرا بدون دعوت راه يافت . ايرانيان براى اينكه جنبهء خصوصى باغهاى خود را حفظ كنند به فاصلهء يك يا رد از در و به موازات آن ديوارى مىسازند تا باغ را از نگاه مردم كنجكاو پوشيده دارند . در شيراز باغها اين طور نيست . در اغلب آنها خاك چنان با عشق آميخته شده كه گل چندان اهميت ندارد . در اغلب اين باغها فقط محلى براى درختان و جوى آب و مكانى براى گستردن يك قاليچه موجود است و ايوانى دارد كه نه فقط سايه مىدهد بلكه سماورى نيز در آنجا ديده مىشود . در اين قبيل باغهاى ايران چاى چنان طعمى دارد كه چاى اغلب تالارهاى پذيرايى كشورهاى مغرب زمين فاقد آن است . غريب اينكه ، نوشيدن چاى در ايران يك رسم جديدى است . هشت يا نه سال قبل در ايران قهوهء تركى يا عربى مىنوشيدند در حالى كه اكنون فقط چاى مىنوشند . فرانسيس بيكن « 1 » كه باغ گريزاين « 2 » را گلكارى و باغچهبندى كرد ، راجع به باغ عقايد ثابتى داشت كه بعضى از آنها ظاهرا حاكى از آن است كه وى باغهاى ايران را ديده است ؛ ولى مىدانيم كه وى فقط به پاريس مسافرت كرده بود . در حدود سيصد سال قبل ، گرچه شغل وى مهردار سلطنتى بود ، مطالبى راجع به باغدارى نوشت . بيكن معتقد است كه باغ بايد چهارگوش باشد . فواره ، زيبايى و طراوات زيادى به باغها مىدهد . ولى وجود
--> ( 1 ) . Francis Bacon حكيم و سياستمدار معروف انگليسى قرن هفدهم كه در تاريخ فلسفه مقامى ارجمند دارد . - م . ( 2 ) . Gray's Inn يكى از قديمترين انجمنهاى چهارگانه قانونى در لندن كه به اشخاص حق وكالت مىداد و فرانسيس بيكن شاگرد آنجا بود . - م .