به ديگران برسد ، چون حضرت محمد [ ص ] پسرى نداشت كه به دوران بلوغ و رشد برسد . « 1 » على [ ع ] كه مردى بزرگوار و داراى محاسن اخلاقى بود به شهادت رسيد . يكى از پسرهاى او به نام امام حسن [ ع ] مردى صلح‌طلب بود . برادر وى امام حسين [ ع ] نيز ، كه جانشينى پيغمبر را حق خود مىشمرد ، در كربلا شهيد شد . به يادبود شهادت وى و پيروانش هر سال در ماه محرم مراسمى بر پا مىشود ) . در ايران جنگهاى متعدد و خونينى به خاطر اختلاف مذهب روى داده و حتى بدگمانى شديد دربارهء مذهب سعدى موجب گرديده است كه بعضى شيرازيان متعصب شيعه سنگى را كه ابتدا بر گور او نصب كرده بودند خراب كنند و سنگ ديگرى نصب كنند كه مطلع يكى از اشعار بوستان او را كه در ستايش پيغمبر است بر آن نقر كرده‌اند . سعدى در سال 1184 ميلادى ، يعنى صد سال قبل از اينكه اثرى از حافظ پديد آيد ، متولد گرديد « 2 » . وى در سن بيست و شش سالگى شهرت و نام به دست آورد . ولى طبيعت او طورى بود كه اغلب در مواقعى كه شهر شيراز گرفتار جنگها و يا محاصره‌ها بود او دور از زادگاه خود و در ديارى ديگر به سر مىبرد . چه سعدى مانند حافظ حضر را بر سفر ترجيح نمىداد و از اوايل جوانى لذت مسافرت را درك كرده بود . سعدى پدر خود را هنگامى كه جوان بود از دست داد و سرپرست و مربى وى او را به يكى از مدارس بغداد فرستاد . پس از آن سعدى مسافرتهاى متعدد به كشورهاى دوردست كرد كه همهء آنها الهام‌بخش او شدند و بر معلومات و دانش او افزودند . سعدى مدت سى سال مانند جهانگردان زندگى كرد . دمشق و بعلبك و يمن و حجاز نقاطى بودند كه از آنها در اين مدت ديدن كرد . سعدى مانند درويشان از شمال به جنوب و از شرق تا غرب سفر كرد و از صحارى سوزان عربستان به سوريه رفت و در آنجا محكوم به اين گرديد كه با يهوديان طرابلس به كارهاى بدنى سخت مبادرت ورزد . وى دوازده بار به زيارت مكه رفت تا بتواند براى دوازدهمين بار حاجى شود . زمانى در هندوستان به اسرار پنهانى يكى از بتهاى هندو پى برد و براى نجات جان خود ناچار به قتل نگهبان آن بت گرديد . وى اين

--> ( 1 ) . چنان كه از ظاهر سخن مؤلف ، كه اشاره مىكند پيامبر را فرزند پسر باقى نماند و از اين رو ايرانيان شيعه امام على را مستحق خلافت بلافصل او مىشمردند ، پيداست كه تشيع را در چشم ايرانيان الگويى مطابق نظام شاهنشاهى ايران كه سلطنت در آن موروثى است و از پدر به پسر مىرسد و قرنها ايرانيان بدان عادت كرده بودند دانسته است . اين سخن وداعيهء منسوخ امروز ، ديگر قايلانى ندارد تا حاجت به ابطال آن باشد . ( 2 ) . تولد سعدى در حدود 606 هجرى اتفاق افتاده است . - م .