تقريبا دو هزار سال قبل ، مورخ يونانى ديودور سيسيلى « 1 » ضمن توصيف كلى از تخت جمشيد به ذكر برخى از مشخصاتش پرداخته است ) . اين حقايق مىتواند نشانه‌ها و علائمى از اندازه و زمان بعضى از مشخصات تخت جمشيد در دسترس خوانندگان بگذارد ؛ ولى هيچ چيز قادر نيست تأثير كاخها و تالارهايى كه بر روى اين سكوى مجلل و باشكوه بنا شده بيان نمايد . « تالار صد ستون » كه هزار تير درخت سدر براى بناى طاق آن به كار رفته بود در مبارزه با زمان شكست خورد . زمان با كينه‌توزى هر يك صد ستون آن را خرد كرد . قسمتى از كتيبه بزرگ ، كه مراسم جشن نوروزى بر آن نقش گرديده ، هنوز باقى است و دسته‌هايى از مردم را در حالى كه هدايايى براى شاهنشاه مىبرند نشان مىدهد . از ايوان خشايارشا با گاوهاى بالدار عظيم آن و كاخ داريوش و تالار پذيرايى خشايارشا آنقدر به جاى مانده است كه از عظمت و شكوه و جلال گذشته تخت جمشيد به وضوح سخن مىگويد و دليل بارزى بر اين مدعاست كه چرا بايد اين بنا جزو شاهكارهاى جهان به شمار آيد . در مورد آتش زدن تالار پذيرايى و كتابخانهء سلطنتى ، اسكندر كبير را مقصر مىدانند و گفته مىشود كه در حال مستى با افراد قشونش به اين كار مبادرت ورزيد . مىگويند كتابخانهء تخت جمشيد حاوى كتب مقدس قديم ايرانى بوده كه بعضى از آنها توسط زرتشت ، كه هفتصد سال قبل از ميلاد مىزيسته است ، نوشته شده بود . محتمل است كه زرتشت از مردم ماد بوده باشد . بديهى است كه وى شخصيت فوق‌العاده‌اى داشته است . زرتشت تعليمات خود را در سن سى سالگى آغاز كرد و در سن هفتاد و دو سالگى دار فانى را وداع گفت . در اين مدت وى مذهب ملى ايران را ، كه تا قرن هفتم بعد از ميلاد دوام پيدا كرد ، بنيان نهاد . زرتشت افكار و انديشه‌هاى عالى داشت و صفت مشخص آيين وى ، « پرستش آتش » بود . از نظر او كمال مطلوب زندگى دنيوى ، زندگى يك كشاورز با همسر و كودكان و گله و رمه او است كه به كشت و زرع زمين مىپردازد و پاداش خوب دريافت مىدارد . سگ ، نگهبان كشاورز و پاسبان او و خانواده‌اش مىباشد . زرتشت سگ را اين طور شرح مىدهد : « به لباس و پاىپوش احتياج ندارد ، هميشه مراقب و بيدار است . دندانهاى تيز دارد و براى اين به وجود آمده كه خوراك خود را از انسان دريافت دارد و در عوض نگهبان و پاسبان او و

--> ( 1 ) . Diodorus Siculus