فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
133
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
طول دارد زمانى از يك سيم واحد تشكيل يافته بود . طوفانهاى ريگ و سوز برف قسمتى از زندگى عادى را تشكيل مىداد . در سالهاى گذشته براى بعضى از آنها اتفاقات و حوادث خارقالعاده و غيرمعمولى رخ داده است . بعضى از آنان به وسيله افراد قبايل اسير شدند و پس از اينكه آنها را كاملا لخت كردند و فقط كلاهشان را به سرشان باقى گذاشتند رها ساختند ( اين نيز به خاطر اعتقادات مذهبى افراد قبايل بود . ) تا راه خود را در گرماى سوزان آفتاب با مشقت پيدا كنند يا اينكه در ميان جاده جان به جان آفرين تسليم نمايند . معدودى از آنها به دست افراد قبايل به قتل رسيدند و عدهء زيادى از آنها قربانى خشونت اختلاف هوا و سختى زندگى ، كه ناگزير از تحمل آن بودند ، گرديدند . ايرانيان دربارهء اين تلگرافخانهها عقايد عجيب و غريبى ابراز داشتهاند . زمانى يكى از آنها را محاصره كردند و غالبا از آنها به عنوان بست و تحصنگاه استفاده شده است . هرگاه احتمال بروز اغتشاش مىرفت و حاكمى بىرحمتر از حكام قبلى كاسه صبر مردم را لبريز مىكرد پيامهايى به پايتخت مىفرستادند . ايرانيان چنان به تلگرافخانههاى دوردست ايمان داشتند كه مطمئن بودند مأموران آنها هرگاه بخواهند مىتوانند مستقيما با شاه در كاخ او مذاكره نمايند . به اين ترتيب رؤساى شركت وسيلهاى براى برگرداندن اوضاعى بودند كه ممكن بود نتايج وخيمى به بار آورد . داستان شركت هند و اروپايى اكنون پايان يافته . چه ، در بهار امسال اعلام گرديد كه فعاليتهاى آن خاتمه پيدا خواهد كرد . شركت پس از شصت سال خدمت صادقانه نظارت دستگاه ادارى خود را با حاصل كوششهاى خودش به دولت ايران واگذار كرد . نه فقط دستگاه ادارى بلكه تمام دستگاههاى مخابره را به علاوه تجاربى كه كارمندان شركت حاصل كرده بودند به كارمندان ايرانى انتقال دادند . دولت معتقد است كه جوانان ايرانى مىتوانند امور تلگراف را بدون راهنمايى انگليسيها اداره نمايند . نتيجهء آن را آينده نشان خواهد داد . پروفسور براون در كتاب خود موسوم به يك سال در ميان ايرانيان از رؤساى اين شركت ، كه از عهد ملكهء ويكتوريا در ايران بودند ، قدردانى و سپاسگزارى كرده و گفته است : « هم اكنون فرصتى براى من پيش آمده كه مىتوانم به شركت تلگراف هند و اروپايى اشاره كنم و از محبت و مهربانى فراوان ماژورولز « 1 » ( كه در آن وقت متصدى اين
--> ( 1 ) . Major Wells