فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
96
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
بر مىكنند . پسربچهها در دهات پيراهن نو مىپوشند ولى هنوز آن را در شلوار خود جاى نمىدهند . پسر كوچكى در يكى از دهات نزديك اصفهان بود كه هر وقت مشاهده مىكرد يك نفر اروپايى مىآيد فورى به گوشهاى مىرفت و پيراهن خود را در شلوارش مىكرد ولى همين كه او دور مىشد دوباره آن را بيرون مىآورد . پيراهن بازاريها اغلب آنقدر بلند است كه تا قوزك پاهايشان مىرسد و به جامهء خواب ، كه در دورهء ويكتوريا معمول بوده ، شباهت دارد . دختران خردسال در پيراهنهاى خود ، كه اغلب آنها از رنگهاى اصلى تشكيل يافته ، خيلى با نشاط به نظر مىآيند . آفتاب سوزان به زودى رنگ سبز پستهاى را به زمردى و فيروزهاى و رنگهاى آبى و بنفش را به رنگ شبهاى تيره و قرمز درخشان را به رنگ گل سرخ ايران مبدل مىسازد . هنگامى كه مراسم بامداد نوروز پايان مىيابد آن عده از مردم اصفهان كه مىتوانند ، با شتاب به سوى زايندهرود مىروند تا بعدازظهر و عصر را در كنار رود بگذرانند . در اين روز بخصوص از دو پل مقوس ، « پل خواجو » محبوبيت بيشترى دارد و عدهء زيادى به آنجا مىروند . در اغلب موارد حتى به كرهخرها يك روز مرخصى مىدهند و به آنها اجازه مىدهند كه در تفريح و گردش در هواى آزاد شركت كنند . ممكن است در اين روز چندين خرمهره ديگر به مهرههاى پيشين كه بر گردن دارد اضافه كنند تا از چشم بد مصون ماند و يك يا دو رديف حاشيه به پالان او بيفزايند . اين پالانها بسيار بزرگ مىباشند و قدرى به زين اسبهايى كه زنان در سيرك سوار آنها مىشوند شباهت دارد . هنگامى كه كرهخر را بدينسان آراستند يك قاليچه ، كه تركهء خانوادگى است ، بر روى پالان قرار مىدهند و مادر خانواده كه زن چاقى است بر آن سوار مىشود . پس از اينكه او نقاب و چادر خود را مرتب كرد همسرش كودك را به او مىدهد و آنگاه دو كودك ديگر را در پشت او مىنشانند . با اينكه اين كودكان هيچ چيزى را نمىتوانند ببينند ولى خيلى خوشحال هستند . پدر و پسرهاى خانواده در حالى كه يكى از آنها سماورى را در بغل مىگيرد پياده به دنبال الاغ حركت مىكنند . اگر هنگام رسيدن به پل ، كليهء غرفهها اشغال شده باشد اهميتى نمىدهند . همين قدر كه مىتوانند رودخانه را ببينند راضى هستند و برايشان تفاوت نمىكند كه در چه محلى بنشينند . هرگاه مكان سايهدارى پيدا نكنند الاغ را طورى قرار مىدهند كه سايهء او بر روى قاليچه بيفتد . و چون بعدازظهر است و بتدريج بر طول سايهها افزوده مىشود اين ترتيب بسيار مناسب است . ( هنگام ظهر اين كار اشكال بيشترى دارد چه خورشيد در آسمان