على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
74
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
جناب امير اكرم رسيد . عصر در همان باغ بيگلربيگى زيب پيكر كرد . عصر از باغ بيگلربيگى رفتيم عينك . آقايان و احباب هم چهار پنج درشكه از شهر آمدند . خيلى هواى خوش و صفاى فوقالعاده بود . به ياد دورافتادگان تماشا كرده غروب آفتاب به منزل مراجعت كرديم . آقاى حسين پاشا خان و كنت و ظهير الاعيان امشب منزل ميرزا حسن خان مدحت السلطنه كه از وزارت خارجهء مأمور به تفتيش تذكرهء رشت است و بسيار جوان آراسته و از اخوان است مهمانند و من تنها با صاحبخانهها در منزل . در رشت - روز شنبه بيست و هشتم ( 28 ) : صبح رفتيم منزل مدحت السلطنه كه ناهار به چلوكباب آنجا دعوت داشتيم . چون اهل رشت غالبا خوراكشان گوشت ماهى و مرغ است ، چلوكباب كه با گوشت گوسفند است تازگى دارد . كارگذار هم بود . چهار ساعت به غروب مانده به دار الحكومه ، از آنجا با جناب امير اكرم به مدرسهء جديد كه به سعى و كوشش ميرزا حيبب اللّه خان تبريزى معلّم زبان روسى و اقدام و همت جناب امير اكرم و جناب مدير الملك و بعضى ديگر گشوده شده است و موسوم به مدرسهء وطن است . يعنى مدرسه دعوت كرده بود . بىاندازه از ديدن اين مدرسه خوشحال و خرّم شدم . تقريبا سى نفر شاگرد دارد . همه با لباس و علامت مخصوص . به كلاهشان هم نشان دارند . زبان فارسى و مقدمات عربى و زبان روسى مىآموزند . معلّمشان خيلى خوب معلّم معقول خوشظاهريست . آنها كه به حالش مسبوق بودند از اخلاقش هم تعريف مىكردند ( اوّل شرط معلّم اخلاق است ) . رشت دو مدرسهء ديگر هم دارد ، ولى نقدا اين مدرسه چون اسم حكومت هم بر سرش است دائر و منتظمتر است . عميد الملك پيشخدمت شاه شهيد كه حامل عكس اعليحضرت شاه براى جناب امير اكرم بود و امروز وارد رشت شده است ، در مدرسه پذيرفته شد . جناب امير اكرم استقبال و تكريم فوقالعاده از عكس اعليحضرت شاه كرد . خيلى خوشم آمد . موزيكانچيان دولتى كه حاضر بودند ، در موقع ورود عكس احتراما سلام شاه را زدند . از مدرسه به اتفاق جناب امير اكرم و آنان كه بودند ، رفتيم منزل جناب مدير الملك . پس از صرف چاى جناب امير اكرم رفت . من و كنت و ظهير الاعيان با درشكه رفتيم بيرون شهر تا كارخانهء ابريشم [ به ] تفرج . بعد از غروب آفتاب