سلطان محمد ميرزا قاجار
54
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
منازل ميان راه از پاشالى الى شهر شماخى سه پستخانه است : اوّل ، قيهلى « 22 » سيزده ورست . دويم ، چارلى نوزده ورست . سيّم ، شهر شماخى هيفده ورست . همهء راه كوهستان ولى سخت نيست . جمع كوهها خاكى است . در بارندگى زياد گل مىشود . در اين راه آبادى نيست ، مگر پستخانهها . ايلات و احشام [ نيز ] ساكناند . برخى جاها زراعت ديم هم دارند . گويا در عالم زمينى بهتر از اين زمين نباشد . همهء اين كوهستان و جلگهء شماخى كه يك قطعهاى است از ولايت شيروان « 23 » ، در فصل بهار يكپارچه زمرد است ، مملو از گلهاى رنگين [ و ] مفرح . [ 23 آ ] زياده باصفا [ ست ] . هميشه هوا مترشح [ و ] كوهها پر از مه [ است ] . آخر راه سمت راست ، جلگهء مختصرى است . رود آبى دارد . بعضى آبادى و محل زراعت در اين جلگه هست . ابريشم هم به عمل مىآورند . باغاتش چندان نيست .
--> ( 22 ) . قسمت اول كلمه خوانا نيست . قيه ، قبه ، فيه ( ؟ ) . بههرحال ضبط قيه انتخاب گرديد . ( 23 ) . صورت درست اين كلمه شروان Sharvan مىباشد ، اما با گذشت زمان شيروان تلفظ گرديد . ولايت شروان در جنوب شرقى قفقاز قرار دارد .