سلطان محمد ميرزا قاجار

55

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

شماخى خود شهر شماخى در دامنهء كوهى رو به مشرق واقع است . « 1 » از دور جميع ابنيه و عماراتش نمايان است . چشم‌انداز خوبى دارد . چون چندين سال قبل از صدمهء زلزله ، شهر قديم آنجا اكثرش خراب شده بوده است ، بناى تازهء آنجا را دولت روس بقاعده گذاشته‌اند . همهء كوچه‌هاى شهر عريض ، وسيع ، راست ، سنگ فرش [ و ] دكاكين در دو طرف كوچه واقع است . عمارات و ابنيهء اين شهر جميع از سنگ تراشيده است . سنگش سفيد رنگ [ است و ] چندان سخت نيست . به سهولت تراشيده شود . آبش كم است و گوارا نيست . چند كاروانسراى خوبى دارد . بهتر از همهء آنها كاروانسراى لله اوف است ، [ 23 ب ] همه از سنگ . بناى خوبى است . بناهاى شماخى دو سه كليساى عالى دارد و مساجد اهل اسلام هم بد نيست . سه چهار حمام به رسم ايران دارد بعضى عمارات عالى خوب به قانون فرنگى ساخته‌اند . بر بلندى كوه ، مشرف بر آبادى شهر قلعه و توپخانه و بيوتات دولتى واقع است ، خيلى

--> ( 1 ) . آن طرف رود كر در ساحل درياى خزر ، جايى كه سلسله جبال قفقاز به دريا فرومىرود ، ايالت شروان واقع است . كرسى اين ايالت شماخيه بود ، كه اكنون شماخى يا شماخا خوانده مىشود . ( لسترنج ، سرزمينهاى خلافت شرقى ، ترجمهء محمود عرفان ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، ص 193 ) .