سلطان محمد ميرزا قاجار
408
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
محل اسبدوانى بود . يكى از دروازههاى قديم تهران كه بدين ناحيت مىرفت نام دوشان تپه داشت . ( لغتنامهء دهخدا ) . صفحهء 25 ، سطر 5 - امامزاده حسن : مقصود امامزاده حسن واقع در جى عليا مىباشد . اين امامزاده بر سر راه تهران به قزوين قرار دارد . شرح كامل بقعهء اين امامزاده در كتاب آثار تاريخى طهران ، صفحات 196 تا 202 آمده است . صفحهء 26 ، سطر 3 - قلعهء سليمانيه : « پل كرج پنج چشمه و بناء آن از قديم است [ و ] بانى معين نيست . و قلعهء سليمانيه كه از بناهاى حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى است و در سنهء 1226 بنا شده ، در كنار جاده قريب به پل است » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 13 ) . اين قلعه بر سر راه تهران به قزوين واقع است و به قلعهء سليمان خان معروف مىباشد . صفحهء 29 ، سطر 8 - ركن الدوله : على نقى ميرزا ركن الدوله ، هشتمين پسر فتحعلى شاه بود . وى حكومت قزوين را داشت و مدتى هم مأمور به حكومت گيلان بود . صفحهء 32 ، سطر 5 - بادمه : واژهاى بدين صورت در فرهنگها ضبط نشده است . محتملا بادمه تلفظ محلى و مختصر شدهء بادومه است . شايد هم كاتب در ضبط آن دچار اشتباه شده باشد . در سفرنامهء امين الدوله ، قسمت مربوط به منجيل چنين آمده است : « صبح يكشنبه 22 شوال ، سحرگاه برخاستم . بعد از نماز و تلاوت جزوى از قرآن و خوردن چاى ، اسبها را حاضر كردند . هوا نيز معتدل و بىباد و مه است » . ( سفرنامهء امين الدوله ، ص 31 ) . صفحهء 32 ، سطر 11 - منوچهر خان گرجى : منوچهر خان معتمد الدوله گرجى از مهاجران قفقازى به ايران بود . وى به همراه سر هنرى بتون ليندسى Sir Henry Bethune Lindsay در فرونشاندن شورش حسين على ميرزاى فرمانفرما در فارس شركت داشت . منوچهر خان يكى از اركان مهم دولت فتحعلى شاه و محمد شاه بود و به معتمد الدوله ملقب گرديد . او به همراه ميرزا زين العابدين تبريزى كتابهاى متعددى چاپ كرد كه به چاپ معتمدى معروف گرديد . شرح حال مبسوط او در تاريخ رجال ايران ، جلد چهارم ، صفحهء 159 آمده است . براى تفصيل بيشتر مىتوان به آثار زير نيز مراجعه كرد :