سلطان محمد ميرزا قاجار

388

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

مس ، سرب ، زرنيخ ، زغال‌سنگ ، ياقوت ، گل چينى خوب [ و ] معدن مرمر موجود است . معدن مرمر سياهى اين بنده در محال شانديز كه يكى از كوهپايه‌هاى مشهور آنجاست ، جسته ، قدرى كار كردم . گلدانها و ميزها ، كاسه بشقابها و قاب آيينه‌هاى خوب ساخته شد ، مثل سنگ سليمانى . بسيار معدن خوبى است . حيف بىفايده افتاده است . معدن مرمر سفيد خوبى هم در پايين ولايت « 4 » پيدا كردم . به جهت فرش حرم مبارك از اين معدن سنگ آوردم ولى ناتمام ماند . وضع كشاورزى شهرهاى خراسان در ترشيز « 5 » و سبزوار انار و انجير خوب به عمل مىآيد . طبس مركبات و خرما دارد . خرماى طبس به اعتقاد بنده [ 261 آ ] بهتر از خرماى عراق و حجاز مىشود . حاصل آبى و ديمه هردو دارند . ترياك ، تنباكو ، ابريشم [ و ] پنبه در همه‌جا نيكو به‌عمل مىآيد . زعفران قاين بهترين زعفرانهاى عالم است . قراو مزارع و قنوات بسيار در اطراف اين ملك ، باير و خراب افتاده است . قول يغماى جندقى دربارهء اخلاق مردم خراسان از اوصاف اين ملك همين مختصر حكايت را مىنگارم ، كافى است . مرحوم يغماى جندقى استاد اين حقير كه از مردم دانشمند بزرگ دنيا بود به‌جهت زيارت آستان مقدسهء رضويه مدتى در مشهد توقف كرد . بعد از مراجعت شخصى از ايشان پرسيد مملكت خراسان را چگونه ديدى ؟ در جواب فرمود : طويله ديدم پرآب و علف . حقيقت همين است كه بيان فرموده‌اند . فرقى كه دارد طويلهء حيوانات موذى است نه طويلهء اسب و استر . شال مىتوان در مشهد بافت [ 261 ب ] و به عمل آورد ، بهتر از شال كشمير .

--> ( 4 ) . نام يكى از بلوكات مشهد مىباشد . ( 5 ) . نام سابق كاشمر كنونى . در شهريور 1314 ه . ش . به موجب تصويب‌نامهء هيئت وزيران نام ترشيز Torshiz به كاشمر بدل گرديد . ( فرهنگ معين ، اعلام ) .