سلطان محمد ميرزا قاجار
389
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
حركت به سوى مازندران در اين سال فرخنده فال ، راى مبارك اعليحضرت ناصر الدينشاه خلد اللّه ملكه به تفرج ولايات مازندران و تماشاى سواحل درياى طبرستان قرار يافت . امر شد كه اين بنده هم از ملتزمين ركاب باشد . قبل از حركت موكب همايون به اقتضاى كارى معجلا روانهء قم شدم . بعد از معاودت ، موكب همايون حركت فرموده بود . به حكم احضار روز پنجشنبهء چهارم شهر شوال سنهء 1292 [ ه . ق ] از دار الخلافهء طهران حركت نموده روانهء مازندران شدم . حركت از طهران از دار الخلافهء طهران الى سرخحصار « 1 » سه ساعت ، همهء راه سرابالا و هموار [ و ] ريگزار [ است ] . قدرى كه از شهر گذشت نهر آبى است كه چند آسيا در سر آن نهر ساختهاند . بعد از دو ساعت راه از دامنه و دره مىگذرد . [ 262 آ ] سمت چپ راه كوه و طرف راست دره و دامنه [ و ] آخر راه سنگ هم دارد . وسط راه درهاى است كه مجراى سيل است كه از سمت راست بهطرف چپ مىگذرد . راه عبور رو بهطرف مشرق مىرود . در اوايل راه يك دو حصار و ديوار در طرفين راه واقع است .
--> ( 1 ) . ده كوچكى است از بخش شميران شهرستان تهران . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ) .