سلطان محمد ميرزا قاجار

387

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

اقدامات نويسنده ازجمله كشيكخانهء خدام كه جايى بسيار تنگ و بدوضع بود [ و ] راه عبور آن [ 260 آ ] بسيار تنگ و تاريك ، همه را برچيده ، از نو بناى عالى خوبى نهاده شد . كتابخانهء مباركه هم بسيار كوچك و محقر بود . بر روى همين كشيكخانه ، كتابخانهء عالى خوبى بنا شد . در باغ وقفى مرحوم آصف الدّوله عمارت بسيار خوبى به‌جهت منزل هركه متولى باشد بنا كردم ، ناتمام ماند . سمت پايين پاى مباركه ، بيرون حرم مطهر را از سنگ مرمر فرش كردم ، مسجد بالاى سر مباركه را از مرمر معدن شانديز فرش نموده ، يك قنديل طلا [ و ] ده قنديل نقره بر معلقات حرم مطهر افزوده شد . به قدر هزار تومان به حسب قيمت ملك خريده به موقوفات افزود . اخلاق مردم اهل خراسان خاصه مردم مشهد بدترين مخلوق عالم ، فاقد همهء اوصاف حميده [ و ] جامع جميع آداب رذيله‌اند . اگر آدم نيكى يافت شود در مرتبهء اكبر خواهد بود . گر نويسم شرح آن بىحد شود . مختصات طبيعى و وضع كشاورزى شهر مشهد بسيار بد آب‌وهواست . « 3 » ييلاقات و كوهپايه‌هاى بسيار خوب دارد . همه در ميان كوه و دره واقع است . آبهاى گوارا دارد . اقسام ميوه در اين مملكت خوب به عمل مىآيد خاصه توت ؛ هلو و شليل ، زردآلو ، گوجه ، به ، سيب ، خربوزه [ 260 ب ] [ و ] هندوانه خوب و بسيار است . معادن معادن خوب در اين كوهستان بسيار و بيكار افتاده است . ازجمله معدن طلا ،

--> ( 3 ) . آب‌وهواى شهر مشهد بسيار متغير و حتى در ساعات مختلفهء روز تغيير مىنمايد . ( جغرافياى مفصل ايران ، ج 2 ، ص 181 ) .