سلطان محمد ميرزا قاجار

369

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

خيلى آباد . به حسب هوا از شهر بهتر است . اگرچه حال مثل اصفهان خراب است ، باز جمعى از ارامنه در او ساكن‌اند . بيست و پنج كليساى معتبر داشته است كه حال اكثر از آنها خراب است . كليساى وانگ كليساى معتبر آنجا كليساى وانگ « 20 » است و كليسايى كه دخترها در او ساكن‌اند . كليساى وانگ از بناهاى شاه عباس است . بسيار بناى خوبى است . تصاوير و نقاشيهاى خيلى خوب دارد . تعدى حاجى هاشم خان در حكومت نظام الدّوله پسر امين الدّوله ، حاجى هاشم خان دايى او در اصفهان بناى تعدى بىحساب « 21 » گذاشت تا اينكه خاقان مرحوم تشريف برده او را سياست فرمودند و راقم حروف را مأمور به توقف اصفهان فرمودند . از تعديات حاجى هاشم خان خرابى [ 247 ب ] زياد به جلفا رسيد . بسيارى از ارامنه فرار كرده به هندوستان و بغداد رفتند . ازجمله ، تصويرهاى كليساى وانگ را زياد ضايع كرده ، بعضى خرابيهاى ديگر هم كرده بودند . راقم حروف تعمير كلى از كليسا كرده روزى يك تومان به‌جهت مصارف آنجا قرار دادم كه تا به حال مقرّر و برقرار است . به اين واسطه ارامنهء فرارى دل‌خوش شده ، بسيارى معاودت نمودند . جوباره طايفهء يهود در يكى از محلات شهر كه موسوم به جوباره است ساكن‌اند . « 22 »

--> ( 20 ) . وانگ Vang : كليساى بزرگ ارامنهء جلفا كه به امر و هزينهء شاه عباس بزرگ در سال 1023 ه . ق . ساخته شد ( فرهنگ معين اعلام ) . ( 21 ) . اصل : تعدى و بىحساب . ( 22 ) . در يكى از اين روستاهاى قديمى يهوديها مسكن داشتند كه بعدها به صورت محلهء جوباره درآمد و هنوز هم قسمتهايى از آن باقى است . ( اصفهان ، ص 13 ) .