سلطان محمد ميرزا قاجار
33
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
پاچنار از خرزان الى پاچنار « 12 » سه ساعت ، همهء راه كوهستان و پست و بلند [ است ] . چند چشمهء آب در اين راه موجود است . اگر بارندگى شود از جهت گل عبورش خالى از زحمت نيست . كوهستانش بعضى درختهاى كوچك دارد و خود پاچنار ، كاروانسرايى است در كنار رودخانه [ اى ] موسوم به شاهرود كه سرچشمهء آن از كوهستان قزوين است . هوايش ملايم ، زراعت كمى دارد . اين كاروانسرا و آبانبار از بناهاى حاجى هادى « 13 » نامى است از تجّار قزوين . كنار رودخانه نيزار است و بعضى درختها دارد . منجيل از پاچنار الى منجيل چهار ساعت راه است . همهء راه كوهستان و كنار رودخانه [ و ] هوايش ملايم مايل به گرمى [ است ] . در يك ساعتى منزل [ 9 آ ] پلى است از سنگ و آجر [ كه ] بانى كاروانسراى پاچنار ساخته است . كنار رودخانه همهجا نيزار و بعضى جاها درخت و جنگل است . آبادى منجيل نزديك رودخانه واقع است . هوايش ملايم ، ملك طايفهء عمارلو « 14 » [ و ] محل زراعت [ است ] . باغستان مختصرى دارد و اكثر اشجارش زيتون است . بيشتر اوقات در اين محال باد مىوزد . رودبار از منجيل الى رودبار « 15 » دو ساعت راه است . همهجا كوهستان و كنار رودخانه [ است ] . نيم ساعت از آبادى منجيل گذشته بايد از رودخانه « 16 » عبور كرد . پل
--> ( 12 ) . ده از دهستان طارم سفلى ، بخش سيردان شهرستان زنجان ، متصل به راه قزوين - رشت . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 48 ) . ( 13 ) . در سفرنامهء فراهانى نام اين شخص حاجى محمد هادى تاجر ميانجى آمده است . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 31 ) . ( 14 ) . اصل : امبارلو . طايفهء عمارلو از كردان قوچان هستند . ( ن . ك . افزودهها ) . ( 15 ) . مقصود رودبار زيتون يا پيلده رودبار است . ( 16 ) . مقصود سفيدرود است كه رودبار در سمت چپ آن واقع شده است .