تفصيل بنا و آبادى اصفهان مأموريت نويسنده در اصفهان راقم حروف در عهد پدر بزرگوار خود خاقان مرحوم مدت ده سال مأمور به خدمات دولتى اصفهان و جميع طوايف بختيارى بودم . زحمتها در آبادى اين شهر كشيده‌ام . اين شهر از هرجهت اول شهر مملكت ايران است . موقعيت و آب‌وهوا آبادى شهر در جلگهء وسيعى واقع است . سه طرف شهر كوه نزديك نيست . سمت جنوبش به فاصلهء يك ساعت كوه است . « 1 » شهرى است بزرگ . در دولت صفويه جمعيت اين شهر به دو كرور رسيد . حال بسيار خراب است . هوايش قريب به اعتدال ، آبش از رود و قنات آب [ 239 آ ] رودش در غير فصل برنجكارى گوارا [ ست ] . زمستانش چندان سرد نشود . تابستانش گرم نيست . از خواص هواى اين ولايت اين است كه طاعون نشود . آنچه خود ديدم در سالى كه بليهء طاعون عالمگير شد ، به اطراف اين ولايت رسيد و به خود ملك اصفهان نيامد . هرطاعونى كه از خارج خود را به ولايت اصفهان رساند ، نجات يافت و نمرد .

--> ( 1 ) . « جلگه‌اى كه اصفهان در آن واقع شده از هرطرف محاط به كوههاست ، به استثناى طرف جنوب شرقى كه در آنجا جلگه مستقيما به دشت وصل مىشود » . ( جغرافياى تاريخى ايران ، ص ص 8 - 187 ) .